1809: Αυστριακοί Εθνοφρουροί…. Οι άγνωστοι αντίπαλοι του Ναπολέοντα

Η Αυτοκρατορία των Αψβούργων υπήρξε ο πλέον επίμονος αντίπαλος της Γαλλίας, από το 1792 μέχρι το 1815. Μια άγνωστη πτυχή της εμπλοκής της στους πολέμους αυτούς αφορά τους απλούς εθνοφρουρούς της. Στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία υπήρξε ένα κράτος πολυεθνικό. Για να διατηρήσει την συνοχή του όφειλε να ακολουθεί ιδιαίτερα συντηρητική πολιτική.

Αυτός ήταν και ο λόγος που το καθεστώς δεν επιθυμούσε τον σχηματισμό εθνοφυλακής. Ωστόσο μετά την ήττα στην Ουλμ και το Αούστερλιτς, το 1805, ο νέος αρχιστράτηγος και αδελφός του Αυστριακού μονάρχη, αρχιδούκας Κάρολος των Αψβούργων κατάφερε να προωθήσει τον σχηματισμό της εθνοφυλακής. Το σχετικό διάταγμα υπεγράφη το 1808.

Κάθε επαρχία του αυστριακού κράτους θα σχημάτιζε έναν αριθμό ταγμάτων εθνοφυλακής. Υπόχρεοι κατάταξης ήταν όλοι οι άνδρες ηλικίας 18-45 ετών που δεν κατατάσσονταν στον στρατό και δεν υπόκειντο σε κάποια από τις πολλές εξαιρέσεις στράτευσης.

Τα τάγματα εθνοφυλακής ήταν οργανωμένα βάσει των αντίστοιχων των «γερμανικών» ταγμάτων του πεζικού γραμμής, έχοντας, θεωρητικά, δύναμη 800-1.200 ανδρών. Στην πραγματικότητα η παρατακτέα τους δύναμη δεν ξεπερνούσε τους 750 άνδρες, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Οι αξιωματικοί των ταγμάτων προέρχονταν είτε από τους κατά τόπους ευγενείς, ή από απόστρατους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς του στρατού.

Βάσει του σχετικού διατάγματος κάθε εθνοφρουρός είχε την υποχρέωση να εκπαιδεύεται επί 21 ημέρες κατ’ έτος. Συνήθως οι άνδρες εκπαιδεύονταν κατά λόχους, στις πόλεις και τα χωρία όπου κατοικούσαν. Συγκεντρώνονταν κάθε Κυριακή, μετά την θεία λειτουργία, στις πλατείες και εκτελούσαν ασκήσεις πυκνής τάξης.

Ο εξοπλισμός των ανδρών ήταν παλαιός. Οι εθνοφρουροί εξοπλίστηκαν με μουσκέτα Loth 6/4 διαμετρήματος 18,3mm, τα οποία ήταν σε χρήση από τον στρατό μέχρι το 1798. Χρησιμοποιήθηκαν όμως και παλαιότερα μουσκέτα υποδείγματος του 1744. Οι υπαξιωματικοί έφεραν, πέραν του μουσκέτου και μικρό σπαθί. Οι αξιωματικοί έφεραν σπαθί και πιστόλι.

Λόγω οικονομιών και έλλειψης πυρομαχικών οι εθνοφρουροί εκτελούσαν σπάνια εκπαιδευτικές βολές. Στο πρόγραμμα εκπαίδευσης περιλαμβάνονταν τέσσερις βολές με πραγματικά φυσίγγια και έξι με άσφαιρα, για να εξοικειωθούν οι άνδρες με τον θόρυβο και τη ισχυρή ανάκρουση του όπλου. Σε κάθε τάγμα μια διμοιρία 30 ανδρών ή, κατά περίπτωση, ακόμα και ένας λόχος του τάγματος, ήταν εξοπλισμένος με τυφέκια ραβδωτής κάννης και πολεμούσαν ως ακροβολιστές.

Τα όπλα αυτά δίνονταν στους, κατά τεκμήριο, καλύτερους άνδρες του τάγματος. Το κάθε τάγμα παρέτασσε τέσσερις έως οκτώ λόχους, με θεωρητική παρατακτέα δύναμη ανά λόχο, 150-200 ανδρών. Τα τάγματα εντάσσονταν σε ταξιαρχίες. Έτσι στην Αυστρία συγκροτήθηκαν οι ταξιαρχίες της Στυρία, της Καρνιόλα, της Καρίνθια, του Σάλτσμπουργκ και της Τεργέστης, με συνολικά 34 τάγματα. Στη Βοημία και τη Μοραβία συγκροτήθηκαν 55, συνολικά, τάγματα.

Οι εθνοφρουροί φορούσαν απλές στολές, ανάλογες με αυτές του στρατού. Οι λιγότερο καλά ενδεδυμένοι έφεραν μόνο μια χλαίνη. Οι στολές ήταν, ανάλογα με την περιοχή συγκρότησης του τάγματος, χρώματος ανοικτού γκρι ή σκούρου πράσινου. Οι χλαίνες επίσης ήταν χρώματος γκρι. Ο εξοπλισμός τους, κατά τα άλλα, ήταν όμοιος με αυτόν του πεζικού γραμμής.

Οι άνδρες έφεραν φυσιγγιοθήκη και κολεό ξιφολόγχης χρώματος μαύρου, αναρτημένα από δερμάτινες εξαρτήσεις χρώματος λευκού ή μαύρου. Η ξιφολόγχη ήταν ίδια με αυτή του πεζικού. Οι υπαξιωματικοί έφεραν επίσης ξύλινο ραβδί με το οποίο, χτυπούσαν τους άνδρες που δεν υπάκουαν στις διαταγές τους.

Οι εθνοφρουροί έφεραν καπέλα μαύρα, «κορσικανικού τύπου», αλλά και καπέλα, που έφεραν στην πολιτική τους ζωή, κατά τις αγροτικές εργασίες, ακόμα και ημίψηλα καπέλα που κανονικά φέρονταν με φράκο. Ορισμένα τάγματα εθελοντών εθνοφρουρών είχαν καλύτερης ποιότητας στολές και εξοπλισμό, τα έξοδα για τα οποία κατέβαλαν οι ίδιοι οι άνδρες.

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος του 1809 κατά της Γαλλίας, επιστρατεύθηκαν 100.000 εθνοφρουροί. Τάγματα εθνοφρουρών πολέμησαν στη μεγάλη μάχη του Βάγκραμ . Ήταν όμως στη μάχη του Ραάμπ που διακρίθηκαν ιδιαιτέρως. Στη μάχη αυτή, στις 14 Ιουνίου 1809, στον ομώνυμο ποταμό της Ουγγαρίας, περίπου 6.000 εθνοφρουροί πολέμησαν εξαιρετικά κατά των βετεράνων πολεμιστών του Ευγένιου ντε Μποαρνέ, προκαλώντας τους βαρύτατες απώλειες.

Μετά την ήττα στον πόλεμο αυτό, ο Ναπολέων απαίτησε τη διάλυση της εθνοφρουράς. Το 1813 όμως, όταν ξέσπασε ο νέος πόλεμος κατά των Γάλλων, η εθνοφρουρά ανασυστάθηκε και ένα τάγμα της προσκολλήθηκε σε κάθε σύνταγμα πεζικού γραμμής, ως τέταρτο τάγμα του. Διακρίθηκαν στις επιχειρήσεις στη Γερμανία, που κατέληξαν στην συντριβή του Ναπολέοντα στη μάχη της Λειψίας. Το 1814 οι ταπεινοί Αυστριακοί εθνοφρουροί εισέβαλαν στη Γαλλία.