Επιχείρηση Harling – Γοργοπόταμος: Ένας μύθος, χωρίς πρακτικό αντίκρισμα

Η «Επιχείρηση Harling» ήταν η κωδική ονομασία της επιχείρησης στρατηγικής σημασίας γεφυρών στην Ελλάδα με στόχο τη διακοπή του ανεφοδιασμού της στρατιάς του Ρόμελ στο Ελ Αλαμέιν. Έτσι ο SOE (Special Operations Executive) που συντόνιζε τις αντιστασιακές οργανώσεις στις κατεχόμενες χώρες, αποφάσισε την ανατίναξη της γέφυρας.

Η ομάδα των δολιοφθορέων αφίχθη στη Ελλάδα σε τρεις αποστολές. Η πρώτη είχε επικεφαλής τον αντισυνταγματάρχη Έντι Μάγιερς, η δεύτερη τον ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ και η τρίτη τον ταγματάρχη Τζον Κουκ. Συνολικά η ομάδα αριθμούσε 13 μέλη εκ των οποίων ένας, ο ανθυπολοχαγός Θέμης Μαρίνος, ήταν Έλληνας.

Οι Βρετανοί έπεσαν με αλεξίπτωτο στην Γκιώνα στις 30 Σεπτεμβρίου 1942, την ώρα που η βρετανική 8η Στρατιά ετοίμαζε την αντεπίθεσή της στο Ελ Αλαμέιν. Οι πιθανοί στόχοι ήταν η γέφυρα του Γοργοποτάμου, η γέφυρα του Ασωπού και η γέφυρα της Παπαδιάς.

Τελικά επελέγη αυτή του Γοργοποτάμου. Ωστόσο οι Βρετανοί χρειαζόταν βοήθεια καθώς η γέφυρα φρουρούνταν από έναν ιταλικό λόχο. Οι Βρετανοί ήρθαν σε επαφή με τις δυνάμεις του ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα στις 2 Νοεμβρίου, την ημέρα δηλαδή που η 8η Στρατιά διασπούσε το μέτωπο του Ρόμελ. Η επαφή με τον ΕΛΑΣ και τον Βελουχιώτη επετεύχθη στις 14 Νοεμβρίου, όταν ο Ρόμελ είχε υποχωρήσει ήδη στη Λιβύη.

Ο Ζέρβας πείστηκε και δήλωσε πως θα συμμετείχε. Χρειάστηκαν όμως επίπονες προσπάθειες για να πειστεί ο Βελουχιώτης – η ηγεσία του ΕΑΜ για την ακρίβεια – να συμμετάσχει στην επιχείρηση. Οι Βρετανοί ήλπιζαν πως, αν και άνευ πρακτικής σημασίας, το σαμποτάζ θα αναπτέρωνε το ηθικό των Ελλήνων και θα έφερνε κοντά τις αντιστασιακές οργανώσεις.

Τελικά η επιχείρηση κατά της γέφυρας εκτελέστηκε μόλις στις 25 Νοεμβρίου 1942 με την υποστήριξη μικτού τμήματος ανταρτών του ΕΔΣΕ και του ΕΛΑΣ, όταν ήδη ήταν πολύ αργά, στρατιωτικά. Η γέφυρα ανατινάχθηκε και οι επιτιθέμενοι αποχώρησαν ανενόχλητοι έχοντας μόλις τέσσερις πληγωμένους. Σε αντίποινα οι Γερμανοί εκτέλεσαν 16 Έλληνες.

Το σαμποτάζ ήταν άκρως επιτυχημένο και αποτέλεσε μια από τις πρώτες επιθέσεις του είδους στην κατεχόμενη Ευρώπη. Το αποτέλεσμα όμως δεν είχε καμία σχεδόν πρακτική αξία, παρά μόνο ηθική. Ο Ρόμελ και να ήθελε δεν μπορούσε πλέον να ανεφοδιαστεί μέσω Ελλάδας.

Το δε ηθικό αποτέλεσμα στην Ελλάδα γρήγορα εξανεμίστηκε καθώς ο ΕΛΑΣ ξεκίνησε τον πρώτο εμφύλιο στα βουνά πολύ σύντομα επιθυμώντας να μονοπωλήσει την αντίσταση. Παρόλα αυτά στην Ελλάδα, συνεχίζοντας την πολιτική στρουθοκαμηλισμού, εξακολουθούμε να μιλάμε για την διακοπή ανεφοδιασμού του Ρόμελ.