Επιχείρηση “Garibaldi”: Η Μοσάντ συλλαμβάνει τον εγκληματία Άϊχμαν…

Στις 11 Μαΐου 1960, ο εγκληματίας πολέμου Αντολφ Άιχμαν, που είχε καταφύγει με πλαστή ταυτότητα στην Αργεντινή, απάγεται από ομάδα των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών έπειτα από πολυετή επιχείρηση αναζήτησης. Δέκα ημέρες αργότερα, ναρκωμένος και ντυμένος με στολή της αεροπορικής εταιρείας El Al μεταφέρεται από πράκτορες της Μοσάντ στο Ισραήλ. Εμπνευστής της «Τελικής Λύσης», το σχέδιο της εξόντωσης των Εβραίων κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Άιχμαν θα δικασθεί και θα εκτελεσθεί δι’ απαγχονισμού το 1962 σε ηλικία 56 ετών. Ακολουθεί το χρονικό της μυστικής επιχείρησης με βάση τα τηλεγραφήματα του Γαλλικού Πρακτορείου (AFP) εκείνης της εποχής.

«Εγκληματίας πολέμου συλλαμβάνεται από τους Ισραηλινούς»

Οι δυνάμεις ασφαλείας προχώρησαν στην «σύλληψη ενός από τους μεγαλύτερους ναζί εγκληματίες πολέμου και θα δικασθεί σύντομα από ισραηλινό δικαστήριο», ανακοινώνει στις 23 Μαΐου ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπεν Γκουριόν. «Ο άνθρωπος της Τελικής Λύσης…βρίσκεται στην φυλακή», «Εγκληματίας πολέμου συνελήφθη από τους Ισραηλινούς». Ο Τύπος ομόφωνα χαιρετίζει το ισραηλινό εγχείρημα.

Το όνομα του Άιχμαν και στοιχεία για τον φρικιαστικό του ρόλο στον εκτοπισμό των Εβραίων προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ανατολικής Ευρώπης εμφανίσθηκαν κατά την διάρκεια της Δίκης της Νυρεμβέργης (1945-1946). «Ένας Γερμανός που σκότωσε έναν Εβραίο έξι εκατομμύρια φορές», συνοψίζει ο νομπελίστας συγγραφέας Ελί Βίζελ, επιζήσας τους Άουσβιτς. Ο πρώην αρχηγός της υποδιεύθυνσης IV, τμήμα B.4 της Γκεστάπο, επιφορτισμένος με το εβραϊκό ζήτημα εξαφανίσθηκε μετά την πτώση του Τρίτου Ράιχ, αφού φρόντισε να καταστρέψει τα έγγραφα για τις δραστηριότητές του, καθώς και τις φωτογραφίες που θα επέτρεπαν την αναγνώρισή του.

Το κεφάλαιο Αργεντινή

Επιχείρηση αναζήτησης ξεκινά ήδη από το 1945, από μέλη της εβραϊκής κοινότητας, ιδιαίτερα τον Σιμόν Βίζενταλ, τον γνωστό «διώκτη των ναζί», επίσης επιζήσαντα στρατοπέδου συγκέντρωσης. Το 1957, χάρις στον εισαγγελέα του γερμανικού κρατιδίου της Έσσης Φριτς Μπάουερ, οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες μαθαίνουν ότι ο Άιχμαν κρύβεται στην Αργεντινή με το όνομα Ρικάρντο Κλέμεντ. Θα χρειασθεί περισσότερα από δύο χρόνια έρευνας για να εντοπισθεί η κατοικία του, χωρίς ηλεκτρικό και ύδρευση, στην συνοικία του Σαν Φερνάρντο, στην περιφέρεια του Μπουένος Άιρες.

Κατά την διάρκεια ειδικής αποστολής το 1960, οι ισραηλινοί πράκτορες, εφοδιασμένοι με φωτογραφίες του, θα βεβαιωθούν ότι ο Ρικάρντο Κλέμεντ είναι ο άνθρωπός τους. Παρακολουθώντας τον, ο Τζβι Αχαρόνι, πράκτορας της Μοσάντ, βρίσκεται ακριβώς πίσω του σε λεωφορείο. «Η παρόρμηση να σκύψω και να τον στραγγαλίσω ήταν ακατανίκητη…αλλά ήξερα ότι έπρεπε να δικαστεί, και όχι να δολοφονηθεί, για χάρη αυτών που σκότωσε», θα δηλώσει αργότερα στο AFP.

Θρίλερ

Με την έγκριση του Μπεν Γκουριόν, η επιχείρηση θα ενορχηστρωθεί μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια από τον αρχηγό της Μοσάντ Ίσερ Χαρέλ και θα εφαρμοσθεί από τον Ραφί Εϊτάν. «Οταν μου εμπιστεύθηκαν αυτήν την αποστολή ήξερα ότι θα μπούμε στην ιστορία του Ισραήλ και της ανθρωπότητας». Η απαγωγή ορίσθηκε για τις 11 Μαΐου. Επικεφαλής τμήματος στα εργοστάσια Mercedes-Benz, ο πρώην συνταγματάρχης των ναζί επιστρέφει κάθε βράδυ στο σπίτι του της οδού Γκαριμπάλντι από τον ίδιο δρόμο, την ίδια ώρα.

Λίγο μετά τις 10.05, ο Άιχμαν συλλαμβάνεται καθώς κατεβαίνει από το λεωφορείο. Αντιστέκεται, καλεί σε βοήθεια. Τον ρίχνουν σε ένα αυτοκίνητο και τον σκεπάζουν με μία κουβέρτα. «Μου φάνηκε ότι είχε περάσει ένας αιώνας», θα πει αργότερα ο Τζβι Αχαρόνι. Μέσα στο αυτοκίνητο ο Άιχμαν θα πει στα γερμανικά στους διώκτες του: «Έχω αποδεχθεί την μοίρα μου». Μεταφέρεται σε έπαυλη που έχει ενοικιασθεί για την περίσταση, δένεται στο κρεβάτι, με τα μάτια δεμένα.

«Αποκάλυψα τα μάτια του και έλεγξα τα σημάδια του. Όταν βεβαιώθηκα ότι ήταν αυτός, έσφιξα το χέρι του συντρόφου μου και του είπα ότι η αποστολή μας εξετελέσθη», θα δηλώσει στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ραφί Εϊτάν. Στις 20 Μαΐου, η ομάδα της Μοσάντ τον μεταφέρει στο Ισραήλ με πλαστό ισραηλινό διαβατήριο με το ναυλωμένο αεροπλάνο που μετέφερε την ισραηλινή αντιπροσωπεία που συμμετείχε στους εορτασμούς της 150ης επετείου της ανεξαρτησίας της Αργεντινής.

Η κοινοτοπία του κακού

Στις 11 Απριλίου 1961, ο Αντολφ Άιχμαν, που βαρύνεται με 15 κατηγορητήρια, προσάγεται στο δικαστήριο της Ιερουσαλήμ, ενώπιον του οποίου θα καταθέσουν 111 μάρτυρες κατηγορίας. Φορώντας μαύρο κοστούμι, σκούρα γραβάτα και λευκό πουκάμισο και μεγάλα κοκάλινα γυαλιά, ο κατηγορούμενος, με γκρίζα μαλλιά, φαλακρό μέτωπο, σφιγμένα χείλη, εισήλθε στις 9 στο γυάλινο κουβούκλιο που προοριζόταν γι΄αυτόν», σύμφωνα με τηλεγράφημα του Γαλλικού Πρακτορείου.

Σύμφωνα με τον Χαΐμ Γκούρι, η δίκη θα δώσει για πρώτη φορά την ευκαιρία στους επιζήσαντες της γενοκτονίας να ακουστούν. Περί τους 450 ξένοι δημοσιογράφοι και εκατό παρατηρητές και διπλωμάτες παρακολουθούν τις συνεδριάσεις.

Στο πλευρό του Χαΐμ Γκούρι, οι συγγραφείς Ελί Βίζελ, Γιόζεφ Κέσελ, Ροζέ Βαγιάν και Χάνα Αρεντ καλύπτουν την δίκη. H Αμερικανίδα φιλόσοφος θα εκδώσει το 1963 το βιβλίο που θα γίνει σημείο αναφοράς. «Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ» , δοκίμιο για την κοινοτοπία του κακού. Ο Αντολφ Άιχμαν καταδικάζεται σε θάνατο στις 15 Δεκεμβρίου για εγκλήματα κατά του εβραϊκού λαού, κατά της ανθρωπότητας και για εγκλήματα πολέμου. Στις 29 Μαΐου 1962, η έφεσή του απορρίπτεται από το Ανώτατο Δικαστήριο. Εκτελείται δι΄απαγχονισμού τα μεσάνυκτα της 31ης Μαΐου. Η τέφρα του σκορπίζεται στην θάλασσα, έξω από τα χωρικά ύδατα του Ισραήλ.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ