HMS Warspite: Ο αήττητος πολεμιστής των δύο Παγκοσμίων Πολέμων (vid.)

Το HMS Warspite υπήρξε το πολεμικό σκάφος θρύλος του σύγχρονου βρετανικού ναυτικού. Έδρασε εξαιρετικά και στους δύο παγκόσμιους πολέμους. Υπηρέτησε επί 30 χρόνια, αλλά δυστυχώς ο γέρο-πολεμιστής αν και επέζησε των εχθρικών βλημάτων και τορπιλών, δεν είχε τη τύχη που θα του άξιζε.

Το σκάφος είχε μήκος 196,2 μ. πλάτος 27,6 μ. και βύθισμα 10,1 μ. Το πλήρες εκτόπισμά του έφτανε τους 33.794 τόνους. Προωθείτο με τη βοήθεια ατμοστροβίλων Brown-Curtis steam. Διέθετε 27 λέβητες Yarrow. Είχε ακτίνα δράσης 9.260 χλμ. με ταχύτητα 12 κόμβων. Είχε πλήρωμα 1.025 ανδρών. Μετά την ανακατασκευή του το πλήρωμα αυξήθηκε στους 1.300 άνδρες.

Το Warspite, η “μεγάλη γηραιά κυρία”, όπως το αποκαλούσε το πλήρωμά του, ήταν ένα από τα “ταχέα θωρηκτά” της κλάσης Queen Elizabeth. Τα σκάφη αυτά έφεραν πυροβόλα των 15in (381mm) Mk I, τα οποία εξαπέλυαν βλήμα βάρους 879 κιλών. Τα σκάφη έλαβαν την προσωνυμία “ταχέα” καθώς ανέπτυσσαν μέγιστη ταχύτητα 24 κόμβων έναντι 19-22 των περισσοτέρων άλλων θωρηκτών της εποχής.

Πέραν των οκτώ κυρίων πυροβόλων τοποθετημένων σε τέσσερις δίδυμους πύργους, το σκάφος διέθετε, αρχικά, 14 πυροβόλα των 6in (152mm) Αργότερα έξι από αυτά αφαιρέθηκαν. Επίσης, κατά τη ναυπήγησή του, διέθετε δύο αντιαεροπορικά πυροβόλα των 76mm και τέσσερις τορπιλοβλητικούς σωλήνες των 21in.

Το 1936-37 το σκάφος ανακατασκευάστηκε δραματικά. Έλαβε νέες μηχανές, τέσσερα δίδυμα βαριά αντιαεροπορικά των 104mm, τέσσερα οκταπλά αντιαεροπορικά pom-pom των 40mm και τέσσερα τετραπλά πολυβόλα των 12,7mm. Επίσης αυξήθηκε η ύψωση των κυρίων πυροβόλων ώστε να επιτυγχάνουν βεληνεκές 26.500μ. Επίσης τοποθετήθηκε καταπέλτης που μπορούσε να εξυπηρετήσει τέσσερα υδροπλάνα.

Η μορφή του σκάφους άλλαξε άρδην με την απόκτηση νέας γέφυρας “πύργου” και ενίσχυσης της θωράκισης. Η θωρηκτή ζώνη είχε μέγιστο πάχος 13in (330mm). Η θωράκιση καταστρώματος είχε αρχικά μέγιστο πάχος 76mm και μετά την ανακατασκευή 127mm. Η ταχύτητα μειώθηκε κατά έναν κόμβο.

Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και Μεσοπόλεμος

Το Warspite τέθηκε σε υπηρεσία το 1915. Ενταγμένο στην 5η Μοίρα Θωρηκτών του Μέγα Στόλου βρέθηκε στην Γιουτλάνδη στις 31 Μαΐου 1916. Η μοίρα, υπό τον ναύαρχο Μπίτι, ενεπλάκη αρχικά με τα γερμανικά καταδρομικά μάχης του ναυάρχου Χίπερ. Το Warspite με μια από τις πρώτες του βολές έπληξε σοβαρά το γερμανικό Von Der Tann. Σε λίγο όμως επενέβησαν και τα γερμανικά θωρηκτά και η κατάσταση για τους Βρετανούς δυσκόλεψε πολύ. Το Warspite επλήγη και υφιστάμενο βλάβη στο πηδάλιο έκανε, ανήμπορο, κύκλους καθώς τα γερμανικά πυρά έκαναν τη θάλασσα να «βράζει».

Όλοι τότε πίστεψαν ότι το πλοίο δεν είχε ελπίδα. Το Warspite επλήγη 13 φορές. Παρόλα αυτά επέζησε και χάρη στις προσπάθειες του πληρώματός του το πηδάλιο επισκευάστηκε και το πλοίο ξέφυγε. Ωστόσο ήταν σε τραγική κατάσταση. Μόνο ένας πύργος των κυρίων πυροβόλων μπορούσε ακόμα να βάλλει.

Το τυχερό σκάφος σώθηκε από θαύμα. Μάλιστα κατά τον πλου της επιστροφής του επιτέθηκε γερμανικό υποβρύχιο. Εκτοξεύτηκαν τρεις τορπίλες εναντίον του, αλλά καμία δεν το έπληξε. Όταν επέστρεψε στη βάση του μετρήθηκαν 150 οπές από εχθρικά βλήματα πάνω του. Ωστόσο οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ήταν μικρές καθώς 14 μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν και 16 τραυματίσθηκαν. Οι επισκευές διήρκεσαν δύο μήνες.

Αμέσως μετά το πέρας των επισκευών το σκάφος συγκρούστηκε με το θωρηκτό Valiant κατά τη διάρκεια νυκτερινής άσκησης. Ήταν η δεύτερη σύγκρουση. Το 1915 είχε συγκρουστεί με το Bharam, ενώ το ίδιο έτος είχε πέσει σε ύφαλο. Κατόπιν της νέας σύγκρουσης ο κυβερνήτης τους πλοίαρχος Φίλποτ απομακρύνθηκε.

Και πάλι όμως η κακοτυχία το ακολούθησε καθώς συγκρούστηκε με ένα αντιτορπιλικό και επίσης έπεσε στον προβλήτα στη βάση του Σκάπα Φλόου συνεπεία της ανατίναξης του θωρηκτού St. Vincent. Το σκάφος συμμετείχε στις επιχειρήσεις το 1918 αλλά και πάλι αποσύρθηκε λόγω πυρκαγιάς στο διαμέρισμα λεβήτων.

Το 1924 το σκάφος υπέστη μικρής κλίμακας εκσυγχρονισμό και ανέλαβε καθήκοντα ναυαρχίδας του βρετανικού στόλου Μεσογείου το 1926. Το επόμενο έτος έπεσε σε αχαρτογράφητο ύφαλο στο Αιγαίο και χρειάστηκε επισκευές.
Το 1930 εντάχθηκε στον στόλο του Ατλαντικού. Κατά την στάση των πληρωμάτων του βρετανικού στόλου το 1931 τρεις ναύτες του συνελήφθησαν. Το 1933 εμβολίστηκε από ρουμανικό σκάφος ανοιχτά της Πορτογαλίας λόγω της πυκνής ομίχλης, αλλά άντεξε. Κατόπιν υπέστη εκτεταμένο εκσυγχρονισμό.

Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος

Η πρώτη αποστολή του Warspite μετά το ξέσπασμα του νέου πολέμου ήταν η συνοδεία νηοπομπής. Το σκάφος διατάχθηκε να καταδιώξει τα πολύ ταχύτερά του γερμανικά θωρηκτά Scharnhorst και Gneisenau τα οποία δεν μπορούσε να προλάβει.

Τον Απρίλιο του 1940 το πλοίο στάλθηκε στη Νορβηγία. Συνοδευόμενο από εννέα αντιτορπιλικά πολέμησε στο Νάρβικ, βυθίζοντας γερμανικά αντιτορπιλικά ενώ αεροσκάφος του βύθισε ένα υποβρύχιο. Το θωρηκτό επέστρεψε αλώβητο στη βάση του και κατόπιν στάλθηκε στη Μεσόγειο.

Στην πρώτη σύγκρουση με τους Ιταλούς, στη ναυμαχία της Καλαβρίας, στις 9 Ιουλίου 1940, έπληξε από απόσταση 26.000 μ. το ιταλικό θωρηκτό Giulio Cesare τρέποντας τον αντίπαλο στόλο σε φυγή. Οι Ιταλοί επιτέθηκαν στα βρετανικά πλοία με 120 αεροσκάφη αλλά δεν πέτυχαν τίποτα.

Μετά τον τορπιλισμό τριών ιταλικών θωρηκτών στον Τάραντα από βρετανικά αεροσκάφη, τα Warspite και Valiant βομβάρδισαν τον Αυλώνα στην Αλβανία. Το πλοίο επλήγη από ιταλική βόμβα αλλά η θωράκιση άντεξε.

Ακολούθησε τον Μάρτιο του 1941 η ναυμαχία του ακρωτηρίου Ματαπά που έληξε με περιφανή βρετανική νίκη, με το Warspite να συμμετάσχει στη βύθιση δύο ιταλικών βαριών καταδρομικών και δύο αντιτορπιλικών. Στη ναυμαχία χάθηκε ένα ακόμα ιταλικό βαρύ καταδρομικό.

Στη μάχη της Κρήτης το σκάφος επλήγη σοβαρά από γερμανικά αεροσκάφη και είχε 38 νεκρούς. Το βαριά πληγωμένο θωρηκτό στάλθηκε στις ΗΠΑ για επισκευές.

Μετά τις επισκευές έπλευσε στον Ινδικό Ωκεανό και συμμετείχε στις εκεί επιχειρήσεις. Κατόπιν έπλευσε στη Νότια Αφρική και μετά από εργασίες συντήρησης επέστρεψε στη Βρετανία τον Μάιο του 1943. Κατόπιν έπλευσε και πάλι στη Μεσόγειο και συμμετείχε στην υποστήριξη της συμμαχικής απόβασης στη Σικελία και κατόπιν στην Καλαβρία και στο Σαλέρνο. Εκεί επλήγη σοβαρά από γερμανικά αεροσκάφη, χάνοντας εννέα άνδρες.

Αφού επισκευάστηκε όσο ήταν δυνατό – ένας κύριος πύργος παρέμεινε μόνιμα εκτός λειτουργίας – συμμετείχε στην υποστήριξη της συμμαχικής απόβασης στη Νορμανδία. Κατά τις εκεί επιχειρήσεις προσέκρουσε σε νάρκη. Μετά από επισκευές συνέχισε να υποστηρίζει τις συμμαχικές επιχειρήσεις στις γαλλικές και βελγικές ακτές.

Πολεμιστής ως το τέλος

Μετά το πέρας του πολέμου υπήρξε έντονη συζήτηση για το αν το ιστορικό σκάφος έπρεπε να μετατραπεί σε μουσείο ή να διαλυθεί. Δυστυχώς, το 1946, αποφασίστηκε η διάλυσή του. Κατά τον πλου προς το διαλυτήριο όμως το σκάφος προσάραξε στην Κορνουάλη σαν να μην ήθελε ένα τέτοιο τέλος. Το σκάφος παρέμεινε στο σημείο παρά τις προσπάθειες ανέλκυσής του. Το 1955 τελικά διαλύθηκε στο σημείο που προσάραξε.

Το Warspite με τις πληγές της Γιουτλάνδης.

Τα θωρηκτά Warspite και Malaya στη ναυμαχία της Γιουτλάνδης το 1916.