Η επέλαση των ουλάνων, 1939… Ο μύθος της εφόδου κατά των Πάντσερ (vid.)

Το Κροζάντι είναι ένα χωριό στην πολωνική Πομερανία. Εκεί την πρώτη μέρα ζωής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έλαβε χώρα ένα γεγονός που γέννησε έναν μύθο που συντηρείται έως τις μέρες μας.Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 οι χιτλερικές ορδές εισέβαλαν στην Πολωνία, προκαλώντας την έκρηξη της δεύτερης παγκόσμιας ανθρωποσφαγής. Στην περιοχή οι πολωνικές δυνάμεις ενεπλάκησαν με τους εισβολείς από τις 05.00 το πρωί.

Επρόκειτο για το γερμανικό 76ο Σύνταγμα Πεζικού (ΣΠ) της 20ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού (ΜΚΜΠ) του ΧΙΧ Σώματος Πάντσερ (ΣΠα) του Γκουντέριαν.

Πολωνοί ιππείς συγκρούστηκαν αρχικά με γερμανικά τμήματα που κινούνταν προς το Ντάντσιχ (Γκτανσκ) επιβραδύνοντάς τα. Σύντομα όμως οι Γερμανοί υποχρέωσαν τους πεζομάχους Πολωνούς ιππείς να υποχωρήσουν και να αποσυρθούν στη δέυτερη τοποθεσία τους στον ποταμό Μπρντα.

Η επέλαση

Το 18ο Σύνταγμα Ουλάνων της Πομερανίας υπό τον συνταγματάρχη Καζιμιέρτς Μαστάλερτς διατάχθηκε να ενεργήσει ως οπισθοφυλακή καλύπτοντας την υποχώρηση των λοιπών πολωνικών δυνάμεων. Οι Πολωνοί εντόπισαν ξαφνικά ένα γερμανικό τάγμα πεζικού να αναπαύεται κοντά στο δάσος Τουκόλα. Ο Πολωνός συνταγματάρχης αποφάσισε να επιτεθεί θέλοντας να αιφνιδιάσει τους αντιπάλους.

Διέταξε τότε τον επίλαρχο Ευγκένιους Σβιάζιακ να επιτεθεί στους Γερμανούς με την 1η και 2η ίλη, ένα ουλαμό από την 3η κα έναν ουλαμό από την 4η Ίλη, τηρώντας σε εφεδρεία τους υπόλοιπους άνδρες του καθώς και τα αρματίδια TKS και ΤΚ3 που διέθετε, καθώς και τα αντιαρματικά του όπλα.

Στις 19.00 οι Πολωνοί ιππείς εφόρμησαν με τις σπάθες και τις σάλπιγγες να ηχούν, αιφνιδιάζοντας πλήρως τους Γερμανούς πεζούς οι οποίοι και διασκορπίστηκαν. Τότε όμως εμφανίστηκαν γερμανικά θωρακισμένα οχήματα εξοπλισμένα με πολυβόλα και με ελαφρά πυροβόλα των 20mm.

Τα οχήματα αυτά ανήκαν στην 20η Επιλαρχία Αναγνώρισης. Οι νικητές, μέχρι τότε Πολωνοί ιππείς, αιφνιδιάστηκαν με την σειρά τους και έσπευσαν να καλυφθούν, αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν τα αντίπαλα θωρακισμένα έφιπποι, σε ακάλυπτο έδαφος. Ουδέποτε εκτέλεσαν επέλαση εναντίον των θωρακισμένων οχημάτων.

Ακολούθησε σφαγή. Περίπου 20-25 Πολωνοί σκοτώθηκαν και τουλάχιστον 40 τραυματίσθηκαν από τα πυρά των γερμανικών θωρακισμένων. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο επίλαρχος Σβιάζιακ, αλλά και ο συνταγματάρχης Μαστάλερτς που έσπευσε προς την περιοχή για να διασώσει το τμήμα του.

Οι Γερμανοί είχαν 11 νεκρούς και εννέα τραυματίες από την πολωνική επέλαση. Το γερμανικό τάγμα είχε διασπαστεί λόγω πανικού, όχι απωλειών. Η θυσία των Πολωνών ιππέων πάντως έδωσε χρόνο σε γειτονικές μονάδες πεζικού να υποχωρήσουν, ενώ προκάλεσε και κρίση στη διοίκηση της 20ης ΜΚΜΠ ο επικεφαλής της οποίας, αντιστράτηγος φον Βίκτοριν, σκέφτηκε ακόμα και να υποχωρήσει, θεωρώντας πως είχε ενώπιον του πολύ ισχυρότερες πολωνικές δυνάμεις.

Τον συγκράτησε όμως ο σωματάρχης του, ο Γκουντέριαν, ο οποίος στα απομνημονεύματά του ομιλεί για «πανικό της πρώτης μέρας του πολέμου».

Η γέννηση του θρύλου

Την επομένη το 18ο Σύνταγμα Ουλάνων τιμήθηκε, ως μονάδα, με το παράσημο της Στρατιωτικής Αξίας. Την αυτή ημέρα, στις 2 Σεπτεμβρίου δηλαδή, Γερμανοί και Ιταλοί δημοσιογράφοι που έφτασαν στο σημείο είδαν τους νεκρούς Πολωνούς ιππείς και γερμανικά άρματα μάχης που είχαν στο μεταξύ φτάσει στην περιοχή.

Ήταν ο Ιταλός δημοσιογράφος Ίντρο Μοντανέλι που γέννησε τον θρύλο της επέλασης των Πολωνών κατά των Πάντσερ, σε μια δημοσιογραφική υπερβολή που είχε στόχο να τιμήσει τη γενναιότητα των Πολωνών. Ο θρύλος γεννήθηκε καλλιεργήθηκε και από τους Γερμανούς για τονιστεί η υπεροπλία τους, αλλά και μετά τον πόλεμο από τους Σοβιετικούς δυνάστες της Πολωνίας ως δείγμα κακής διοίκησης από τους «αστούς» Πολωνούς αξιωματικούς.

Στον θρύλο αυτό βασίστηκε και η ταινία του 1959 «Lotna» του διάσημου Πολωνού σκηνοθέτη Αντρέι Βάιντα από όπου και το παρακάτω βίντεο. Πρέπει να σημειωθεί ότι το πολωνικό ιππικό το 1939 κυρίως δρούσε ως έφιππο πεζικό και κυρίως πεζομαχούσε. Διέθετε δε αντιαρματικά όπλα ικανά να αντιμετωπίσουν τουλάχιστον τα ελαφρά γερμανικά άρματα μάχης και τα θωρακισμένα οχήματα. Ωστόσο επελάσεις του πολωνικού ιππικού υπήρξαν αρκετές ακόμα το 1939. Καμία όμως κατά αρμάτων ή θωρακισμένων.

Ο επίλαρχος Ευγκένιους Σβιάζιακ.

Ο συνταγματάρχης Καζιμιέρτς Μαστάλερτς.