Ισραήλ: 110 άνδρες, 20 γυναίκες κατά μιας ταξιαρχίας ενισχυμένης με άρματα…

Η μάχη του Γιάντ Μορντεχάι είναι μια από τις πλέον απίστευτες της ιστορίας. Σε αυτή βρέθηκαν αντιμέτωπα τακτικά στρατεύματα που υποστηρίζονταν από άρματα μάχης και πυροβολικό και άτακτοι μαχητές, πολίτες στην πραγματικότητα που μάχονταν για τη ζωή και το ηλικίας μόλις λίγων ημερών κράτος τους.

Στις 14 Μαΐου 1948 το Ισραήλ ανακήρυξε την ανεξαρτησία του. Η απόφαση αυτή έγινε δεκτή και από τον ΟΗΕ. Οι γειτονικές αραβικές χώρες όμως είχαν διαφορετική γνώμη και επιτέθηκαν ταυτόχρονα στο μικρό κράτος από κάθε πλευρά με ισχυρές δυνάμεις. Ο πόλεμος, πόλεμος της Ανεξαρτησίας για τους Ισραηλινούς, ήταν η πρώτη αραβοϊσραηλινή σύγκρουση από την ίδρυση του Εβραϊκού κράτους και μετά.

Το Γιάντ Μορντεχάι ήταν ένα κιμπούτς, μια αγροτική κοινότητα δηλαδή Εβραίων που είχε πάρει το όνομά του από τον ηγέτη της εξέγερσης του γκέτο της Βαρσοβίας Μορντεχάι Ανιέλεβιτς. Το κιμπούτς είχε ιδρυθεί το 1930 σε έναν λόφο κοντά στην οδό που ένωνε την Γάζα με την Ασκαλών. Εκεί ζούσαν οικογένειες Εβραίων αγροτών.

Ήδη πριν κηρυχτεί ο πόλεμος οι Αιγύπτιοι έστειλαν στρατιώτες τους στα εδάφη του σημερινού Ισραήλ. Το αιγυπτιακό σώμα αριθμούσε 10.000 άνδρες και ενισχύονταν από σημαντικές δυνάμεις πυροβολικού και άρματα μάχης ενώ μπορούσαν να υποστηριχθούν και από αέρος.

Οι Αιγύπτιοι, υπό τον στρατηγό Αχμέτ Αλί αλ Μουαουί, κυρίευαν εύκολα ή αγνόησαν άλλα κιμπούτς που βρήκαν στον δρόμο τους. Ο Αιγύπτιος στρατηγός, φτάνοντας στο Γιάντ Μόρντεχάι όμως κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να αγνοήσει το συγκεκριμένο καθώς λόγο της θέσης του ήλεγχε την σημαντική παραλιακή οδό που οδηγούσε στο Τελ Αβίβ.

Ο Αιγύπτιος στρατηγός διέταξε τον όγκο των δυνάμεών του να στραφεί προς την Ιερουσαλήμ, διατάσσοντας μια δύναμη 2.500 ανδρών ενισχυμένη με ένα σύνταγμα και μια μοίρα πυροβολικού και μια επιλαρχία αρμάτων να κυριεύσει το κιμπούτς.

Άγρια μάχη

Οι αμυνόμενοι στο κιμπούτς αριθμούσαν μόλις 90 άνδρες και 20 γυναίκες που έφεραν όπλα. Μαζί τους ενώθηκαν και 20 μαχητές της εβραϊκής παραστρατιωτικής οργάνωσης Χαγκανά. Το βράδυ της 18ης Μαΐου κατορθώθηκε η εκκένωση 92 παιδιών και των λοιπών γυναικών.

Στο κιμπούτς έμειναν 110 άνδρες και 20 γυναίκες. Όλοι έφεραν απλώς τυφέκια, με εξαίρεση τους μαχητές της Χαγκανά που διέθεταν ένα πολυβόλο και έναν βρετανικής κατασκευής φορητό αντιαρματικό εκτοξευτή ΡΙΑΤ.

Οι Αιγύπτιοι επιτέθηκαν στις 19 Μαΐου 1948, λίγο μετά την αυγή. Δύο αιγυπτιακά τάγματα πεζικού, υποστηριζόμενα εκ του σύνεγγυς από άρματα μάχης και από πυρά πυροβολικού εξόρμησαν κατά του κιμπούτς. Οι Αιγύπτιοι κατάφεραν να περάσουν τον φράχτη του αγροκτήματος. Εκεί όμως σταμάτησαν έχοντας υποστεί δεκάδες απώλειες από τους αποφασισμένους αμυνόμενους που είχαν πέντε νεκρούς και 11 τραυματίες.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός του Καΐρου πάντως ανακοίνωσε την πτώση του κιμπούτς. Έτσι οι Αιγύπτιοι ήταν πλέον υποχρεωμένοι και για λόγους προπαγάνδας να επιμείνουν ώστε να καταλάβουν αυτό που ανακοίνωσαν ότι είχαν ήδη κυριεύσει.

Στις 20 Μαΐου οι Αιγύπτιοι εξαπέλυσαν συνεχείς επιθέσεις. Ορισμένες πηγές αναφέρουν τέσσερις, άλλες κάνουν λόγο για επτά επιθέσεις. Σε κάθε περίπτωση όλες αποκρούστηκαν με τους επιτιθέμενους να υφίστανται πολύ βαριές απώλειες. Οι αμυνόμενοι είχαν 13 νεκρούς και 20 τραυματίες.

Το βράδυ της 20ης Μαΐου όμως οι αμυνόμενοι ενισχύθηκαν με μια διμοιρία της παραστρατιωτικών, στην οποία είχαν ενταχθεί και έξι λιποτάκτες του βρετανικού στρατού. Η διμοιρία διέθετε ένα ακόμα ΡΙΑΤ και τρία πολυβόλα. Οι Αιγύπτιοι έστω και έτσι υπερείχαν και πάλι συντριπτικά

Το πυροβολικό τους όμως αποδείχθηκε παραπάνω από ανεπαρκές ενώ δεν υπήρξε καμία συνεργασία μεταξύ πεζικού και αρμάτων. Κατά συνέπεια οι επιθέσεις τους ήταν ασυντόνιστες κατά «μπουλούκια»…

Οι Αιγύπτιοι τις επόμενες δύο ημέρες βομβάρδισαν το κιμπούτς με το πυροβολικό ενώ η αεροπορία τους επιτέθηκε σε ισραηλινή φάλαγγα που μετέφερε ενισχύσεις. Το κύριο οίκημα του αγροκτήματος ισοπεδώθηκε. Στις 23 οι Αιγύπτιοι επιτέθηκαν και πάλι έχοντας καταφέρει την συνεργασία αρμάτων και πεζικού. Με τον τρόπο αυτό κατάφεραν να κυριεύσουν το μεγαλύτερο μέρος του αγροκτήματος.

Οι αμυνόμενοι, εξαντλημένοι και αντιμετωπίζοντας έλλειψη πυρομαχικών αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το βράδυ της 23ης το αγρόκτημα. Πράγματι το κατόρθωσαν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τους αντιπάλους τους.

Οι Αιγύπτιοι τόσο πολύ δεν κατάλαβαν τίποτα ώστε στις 24 Μαΐου εξαπέλυσαν τετράωρο βομβαρδισμό πυροβολικού κατά των κενών ισραηλινών θέσεων, πριν επιτεθούν και τις κυριεύσουν… Συνολικά οι Ισραηλινοί είχαν 26 νεκρούς και 49 τραυματίες. Οι Αιγύπτιοι έχασαν τουλάχιστον 300 με 400 άνδρες τους.

Ο χρόνος πάντως που κέρδισαν οι Ισραηλινοί από τους αμυνόμενους στο κιμπούτς κυριολεκτικά έσωσε τη κατάσταση καθώς πρόλαβαν και συγκέντρωσαν δυνάμεις ώστε να σταματήσουν την αιγυπτιακή εισβολή.

Μέλη του κιμπούτς και της Χαγκανά στο Γιάντ Μόρντεχάι.

Τα ερείπια του κιμπούτς – μουσείου σήμερα – με το άγαλμα του Μορντεχάι Ανιέλεβιτς.

Το κιμπούτς πριν τη μάχη.

Ισραηλινή κατά τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας το 1948.