Με μόνο όπλο το θάρρος… Ο Μουσολίνι θυσιάζει τους άνδρες του στη Ρωσία

Η ιταλική 8η Στρατιά συγκροτήθηκε από τον Μουσολίνι με σκοπό την ενίσχυση της συμμάχου Γερμανίας στην «σταυροφορία κατά των Μπολσεβίκων» στο Ανατολική Μέτωπο. Στην αρχή της επιχείρησης «Μπαρμπαρόσα» ο Ιταλός δικτάτορας είχε ενισχύσει τους Γερμανούς με ένα σώμα στρατού.

Το 1942 όμως ήταν φανερό ότι η γερμανική πολεμική προσπάθεια στην ΕΣΣΔ χρειαζόταν να ενισχυθεί μετά την ήττα στα πρόθυρα της Μόσχας. Έτσι ο Μουσολίνι αποφάσισε να αναβαθμίσει την ιταλική παρουσία στο Αν. Μέτωπο.

Συγκρότηση

Η 8η Στρατιά διέθετε 200.000 Ιταλούς και παρέτασσε 10 συνολικά μεραρχίες. Από αυτές τέσσερις ήταν πεζικού, η 2η Μεραρχία Πεζικού (ΜΠ) Σφορτσέκα, η 3η ΜΠ Ραβέννα, η 5η ΜΠ Κοσερία και 156η ΜΠ Βιτσέντζα. Τρεις ήταν μεραρχίες Αλπινιστών, οι 2η Μεραρχία Αλπινιστών (ΜΑ) Τριντεντίνα, η 3η ΜΑ Τζούλια και η 4η ΜΑ Κουνένζε. Τέλος διέθετε τις Μηχανοκίνητες Μεραρχίες Πεζικού (ΜΧΜΠ) 9η Παζούμπιο και 52η Τορίνο και την 3η Μεραρχία Ιππικού (ΜΙ) ντ’ Άοστα.

Οι μεραρχίες αυτές συγκροτούσαν τρία σώματα στρατού, το 2ο, το 35ο και το Σώμα Στρατού Αλπινιστών (ΣΣΑ). Το 35ο διέθετε τις ταχυκίνητες μεραρχίες, το 2ο τις ΜΠ πλην της Βιτζέντζα που βρισκόταν υπό την άμεση διοίκηση της στρατιάς, και το ΣΣΑ τις ΜΑ. Επίσης στην 8η Στρατιά προσκολλήθηκε και η Κροατική Λεγεώνα και τρεις «λεγεώνες» (συντάγματα) Μελανοχιτώνων. Οι Γερμανοί ενίσχυσαν την 8η Στρατιά με δύο δικές τους ΜΠ, την 62η και την 298η.

Τον Νοέμβριο του 1942 η 8η Στρατιά διέθετε 988 πυροβόλα κάθε είδους, 420 όλμους, 17.000 οχήματα κάθε τύπου και 25.000 άλογα. Επίσης της διατέθηκαν 12 γερμανικά άρματα Pz IV, αλλά όσον αφορά τα ιταλικά άρματα διέθετε ελαφρά άρματα L6/40. Όσον αφορά τα αντιαρματικά όπλα οι Ιταλοί διέθεταν μόνο τα απολύτως αναποτελεσματικά πυροβόλα των 47mm και αυτά σε περιορισμένο αριθμό. Προς άμεση υποστήριξη της στρατιάς διατέθηκε και μια αεροπορική πτέρυγα με 64 συνολικά αεροσκάφη. Τη διοίκηση της στρατιάς ανέλαβε ο στρατηγός Ίταλο Γκαριμπόλντι.

Οι Ιταλοί στη μάχη

Η 8η Στρατιά ανέλαβε δράση από τον Ιούλιο του 1942. Στο διάστημα 17 – 20 Ιουλίου οι Ιταλοί πολέμησαν σκληρά αλλά νικηφόρα στην περιοχή του νοτιοανατολικά του Χαρκόβου, χάνοντας 630 άνδρες, αλλά προκαλώντας άνω των 5.000 απωλειών στους Σοβιετικούς. Παράλληλα η 3η ΜΙ ενίσχυσε τους Γερμανούς στη μάχη του Σεραφίμοβιτς. Οι Ιταλοί πολέμησαν καλά και προκάλεσαν σοβαρές απώλειες στους Σοβιετικούς – περί τις 6.000 απώλειες έναντι 1.900 δικών τους.

Στις 12 Αυγούστου όμως οι Σοβιετικοί επιτέθηκαν με 30.000 άνδρες και άρματα κατά της 2ης ΜΠ Σφορτσέκα, στον Ντον, την οποία και σχεδόν διέλυσαν. Τα υπολείμματα της μεραρχίας παρόλα αυτά απέκρουσαν νέες σοβιετικές επιθέσεις στο διάστημα 20-24 Αυγούστου μέχρι που έφτασαν ενισχύσεις και οι Σοβιετικοί υποχώρησαν. Οι ιταλικές απώλειες ήταν βαριές – 6.800 νεκροί, τραυματίες, εξαφανισθέντες.

Ωστόσο στις 24 Αυγούστου το ιταλικό Σύνταγμα Ιππικού της Σαβοΐας επέλασε κατά των αντιπάλων έτρεψε σε φυγή 2.500 Σοβιετικούς χάνοντας μόνο 84 άνδρες. Κατόπιν η 8η Στρατιά ανέλαβε την κάλυψη της αριστερής πτέρυγας της γερμανικής 6ης Στρατιάς που πολεμούσε στο Στάλινγκραντ, μαζί με τους Ούγγρους και Ρουμάνους συμμάχους των Γερμανών. Στους Ιταλούς ανατέθηκε να καλύψουν εξωπραγματικά μεγάλο τομέα μετώπου – 250 χλμ.

Οι Ιταλοί στρατιώτες επίσης λόγω του χειμώνα δεν μπόρεσαν να δημιουργήσουν παρά πολύ πρόχειρες αμυντικές θέσεις κατά μήκος της δυτικής όχθης του ποταμού Ντον. Στις 19 Νοεμβρίου οι Σοβιετικοί εξαπέλυσαν μεγάλη επίθεση που είχε ως αποτέλεσμα την βαριά ήττα των ρουμανικών δυνάμεων και την περικύκλωση της γερμανικής 6ης Στρατιάς.

Διαδοχικά πλήγματα

Στις 11 Δεκεμβρίου οι Σοβιετικοί εξαπέλυσαν την Επιχείρηση «Κρόνος» με στόχο την καταστροφή του συνόλου των ιταλικών, ουγγρικών και ρουμανικών δυνάμεων στον Ντον. Ειδικά κατά των Ιταλών οργανώθηκε η Επιχείρηση «Μικρός Κρόνος».

Η σοβιετική 63η Στρατιά, ενισχυμένη με μεγάλο αριθμό αρμάτων και υποστηριζόμενη από ισχυρές αεροπορικές δυνάμεις, επιτέθηκε στον τομέα του μετώπου που κρατούσαν οι ιταλικές 3η ΜΠ Ραβένα και 5η ΜΠ Κοσερία. Οι δύο ιταλικές ΜΠ δέχτηκαν την επίθεση 15 σοβιετικών μεραρχιών τυφεκιοφόρων που υποστηρίζονταν από τουλάχιστον 100 άρματα T-34 έναντι των οποίων οι Ιταλοί απλώς δεν είχαν άμυνα.

Προς τιμή τους οι Ιταλοί άντεξαν μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου όταν και οι δύο εν διαλύσει σχεδόν ΜΠ τους διαταχτήκαν να υποχωρήσουν. Οι Σοβιετικοί είχαν επιτεθεί και στους Ρουμάνους που κάλυπταν το ιταλικό δεξιό και στους Ούγγρους που κάλυπταν το ιταλικό αριστερό πλευρό. Οι ήττα των συμμάχων τους σφράγισε και τη μοίρα των Ιταλών που δέχτηκαν τώρα και την επίθεση της σοβιετικής 1ης Στρατιάς της Φρουράς.

Στον τομέα της επίθεσης αμύνονταν η γερμανική 298η ΜΠ – η 62η ΜΠ είχε διατεθεί στη γερμανική 6η Στρατιά – η 3η ΜΙ, η 52η ΜΧΜΠ Τορίνο, η 9η ΜΧΜΠ Παζούμπιο και τα υπολείμματα της Σφορτσέκα. Οι Ιταλοί άντεξαν 11 ημέρες, αλλά τελικά συνετρίβησαν.

Ήδη η δεξιά πτέρυγα και το κέντρο της 8ης Στρατιάς είχαν ηττηθεί. Στις 14 Ιανουαρίου η σοβιετική 6η Στρατιά επιτέθηκε με την σειρά της στο ιταλικό ΣΣΑ που αποτελούσε την αριστερή πτέρυγα της 8ης Στρατιάς. Οι Αλπινιστές συννετρίβησαν με την σειρά τους αν και πολέμησαν γενναία. Μόνο η ΜΑ Τριντεντίνα κατάφερε να υποχωρήσει με κάποια συνοχή. Οι άλλες δύο ΜΑ διαλύθηκαν στην προσπάθεια να ξεφύγουν του σοβιετικού κλοιού στη Νικολάγιεβα.

Τα υπολείμματα της 8ης Στρατιάς επέστρεψαν κακήν – κακώς στην Ιταλία. Οι συνολικές απώλειες της 8ης Στρατιάς στο Ανατολικό Μέτωπο στο διάστημα Αυγούστου 1942 – Φεβρουαρίου 1943 ξεπέρασαν τις 120.000 χιλιάδες άνδρες.

Ήταν μια καταστροφή που όμως είχε λογική εξήγηση για κάθε ψύχραιμο παρατηρητή εκτός του ανόητου Μουσολίνι που έστειλε μια τραγικά εξοπλισμένη και άσχημα προετοιμασμένη, από κάθε άποψη, στρατιά να θυσιαστεί για το δικό του γόητρο στη ρωσική στέπα.

Κυριευμένο από τους Ιταλούς άρμα μάχης Τ-34 παρουσιάζεται στον διοικητή της 8ης Στρατιάς στρατηγό Γκαριμπόλντι.