Ο Λόχος Πεζικού και ο Λόχος Πολυβόλων του Ελληνικού Στρατού το 1940

Ο  λόχος πεζικού του Ελληνικού Στρατού το 1940 παρέτασσε τέσσερις διμοιρίες. Επίσης διέθετε ομάδα διοίκησης και μεταγωγικά μάχης. Κατά συνέπεια η δύναμη ενός λόχου πλήρους δυνάμεως της εποχής πλησίαζε τους 200 άνδρες, αριθμός μεγάλος και για τα τότε δεδομένα, που όμως αναπλήρωνε έτσι τις ελλείψεις σε ομαδικά όπλα.

Έκαστη διμοιρία διέθετε τρεις ομάδες μάχης. Ο λόχος πεζικού διέθετε ως ισχυρότερο μέσο πυρός τα 12 οπλοπολυβόλα των διμοιριών του. Επίσης κατά περίπτωση μπορούσαν να συγκεντρωθούν οι οπλοβομβιστές των διμοιριών σε μια ομάδα για την εκτέλεση ειδικών αποστολών. Πέραν αυτών όμως δεν διέθετε ελαφρούς όλμους όπως συνέβαινε σε όλους τους άλλους ευρωπαϊκούς στρατούς, ούτε αντιαρματικά μέσα.

Προβλεπόταν ο εφοδιασμός των λόχων πεζικού με αντιαρματικά τυφέκια και είχαν παραγγελθεί 1.786 αντιαρματικά τυφέκια Boys των 14mm, στη Βρετανία, αλλά ελάχιστα από αυτά παραδόθηκαν, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στην ικανότητα του ελληνικού πεζικού να αντιμετωπίζει άρματα μάχης, την οποία πάντως αναπλήρωσε εν μέρει η ελληνική επινοητικότητα.

Σχηματισμοί προσπέλασης και μάχης

Αναλόγως της αποστολής που αναλάμβανε διατίθεντο από το τάγμα πολυβόλα ή από το σύνταγμα όλμοι ή και πυροβολικό. Στερούμενος όλμων και οργανικών πολυβόλων ο λόχος βασιζόταν στον ελιγμό για να επικρατήσει του εχθρού. Ο συνήθης σχηματισμός επίθεσης ήταν με δύο διμοιρίες εμπρός και δύο προς άμεση υποστήριξή τους. Κατά συνέπεια ο λόχος μπορούσε να ενεργεί, κατά βάσει, επί δύο αξόνων. Σπανιότερα διατίθεντο τρεις διμοιρίες σε πρώτο κλιμάκιο, για ενέργεια επί τριών αξόνων.

Κατά την άμυνα ο εκάστοτε λοχαγός διέθετε τις διμοιρίες του, αναλόγως της τακτικής καταστάσεως είτε επί της γραμμής αντιστάσεως γραμμικά, είτε τηρούσε ορισμένες εξ’ αυτών ως εφεδρεία με σκοπό την εκτέλεση άμεσων αντεπιθέσεων εφόσον ο εχθρός εισχωρούσε στη φίλια τοποθεσία.

Ανάλογα της κατάστασης ο λοχαγός μπορούσε να συγκροτήσει εκ των ενόντων ομάδες ανδρών για ειδικές αποστολές, όπως εκκαθάριση εχθρικών θέσεων με χειροβομβίδες. Πάντοτε όμως ο λοχαγός όφειλε να τηρεί μια μικρή έστω εφεδρική δύναμη υπό την άμεση διοίκησή του ώστε να μπορεί να επέμβει σε κάθε απρόοπτο του αγώνα.

Ο κάθε λόχος, όπως ελέγετο, ήταν ο καθρέπτης του λοχαγού του και κανείς λόχος εντός του αυτού συντάγματος, δεν ήταν ίδιος με έναν άλλο. Ο λοχαγός αποτελούσε πέραν από διοικητής και τον «πατέρα» των ανδρών του.

Ο λόχος μπορούσε να αναπτυχθεί με τις διμοιρίες του συμπαρατεταγμένες – γραμμή – κλιμακωτά προς ένα εκ των πλευρών, σε σχηματισμό τραπεζίου ή ρόμβου. Το μέτωπο του λόχου δεν μπορούσε να υπερβαίνει τα 400 μ.  Στη φάση της προσπελάσεως ο λόχος μπορούσε επίσης να λάβει σχηματισμό κατά διαδοχικές διμοιρίες – η μια όπισθεν της άλλης, ή σε «διπλή φάλαγγα», με τις διμοιρίες ανά ζεύγη, εμπρός και πίσω.

Επίθεση

Κατά την επίθεση ο λόχος όφειλε κατ’ αρχήν να αποκτήσει την υπεροχή πυρός έναντι του αντιπάλου. Για τον σκοπό αυτό ο λοχαγός διέθετε μια ή δύο διμοιρίες ή και στοιχεία από περισσότερες ή και όλες του τις διμοιρίες. Μπορούσε για παράδειγμα να δημιουργήσει βάση πυρός συγκεντρώνοντας τα οπλοπολυβόλα τριών διμοιριών και να ελιχθεί με μια πλήρη διμοιρία και τα λοιπά στοιχεία των υπολοίπων.

Ο κανόνας ήταν η ανάπτυξη ενός οπλοπολυβόλου ή πολυβόλου για κάθε 50 μ. βαλλόμενου μετώπου. Φυσικά ο κανόνας ίσχυε κατά περίπτωση, αναλόγως του εδάφους και της διάταξης του εχθρού.

Επί στενού μετώπου επίθεσης ο λόχος ανέπτυσσε συνήθως μια διμοιρία ως βάση πυρός και ελισσόταν με τις άλλες τρεις. Επί μετώπου μέσου πλάτους ο λόχος ανέπτυσσε δύο διμοιρίες ως βάση πυρός και ενεργούσε με τις άλλες δύο, ενώ επί ευρύτερου μετώπου αναπτύσσονταν ως βάση πυρός τρεις διμοιρίες και ενεργούσε η τέταρτη.

Ο λοχαγός, σε κάθε περίπτωση, όφειλε να βρίσκεται στις θέσεις της ή των εφεδρικών του διμοιριών μαζί με την ομάδα διοίκησης του λόχου ώστε να μπορεί να επέμβει άμεσα στον αγώνα, να διορθώσει τα κακώς κείμενα ή να εκμεταλλευτεί την όποια ευκαιρία προέκυπτε.

Κατά αντιπάλου σε οχυρωμένη τοποθεσία το μέτωπο επίθεσης του λόχου δεν έπρεπε να υπερβαίνει τα 200 μ. Στην περίπτωση αυτή όμως ο λόχος κλιμακώνονταν σε βάθος έως 400 μ.

Κατά την άμυνα ο λόχος καταλάμβανε τομέα όχι μεγαλύτερο των 400 μ. υπό ιδανικές συνθήκες. Αναλόγως της καταστάσεως ο λοχαγός κλιμάκωνε σε βάθος τη διάταξή του έχοντας πάντα υπόψη του πως όφειλε με τα πυρά των διμοιριών του να σχηματίσει αδιαπέραστο ενώπιον του εχθρού φραγμό.

Λόχοι πολυβόλων

Μια διαφορετική περίπτωση αποτελούσαν οι λόχοι πολυβόλων των ταγμάτων πεζικού και των ταγμάτων πολυβόλων. Ο λόχος πολυβόλων διέθετε ομάδα διοίκησης, τρεις διμοιρίες πολυβόλων, έκαστη με δύο ομάδες και μεταγωγικά μάχης. Συνολικά ο λόχος πολυβόλων διέθετε 12 πολυβόλα, τα οποία του παρείχαν απίστευτη φονική ισχύ. Οι λόχοι πολυβόλων των ταγμάτων πεζικού αποτελούσαν οργανικές υπομονάδες των οικείων ταγμάτων.

Συνήθως διατίθετο ανά μια διμοιρία πολυβόλων σε κάθε λόχο πεζικού του τάγματος προς άμεση υποστήριξη. Ωστόσο αναλόγως της κατάστασης μπορούσε ο λόχος πολυβόλων να διατεθεί εξ’ ολοκλήρου σε έναν λόχο πεζικού ή να παραμείνει υπό τον έλεγχο του διοικητή του τάγματος. Η ομάδα πολυβόλων χαρακτηριζόταν ως «μονάδα εκτέλεσης πυρός» και η διμοιρία ως «μονάδα μάχης».

Τα πολυβόλα κατά την άμυνα σχημάτιζαν τον σκελετό της φίλιας αμυντικής διάταξης. Κατά την επίθεση τα πολυβόλα αποτελούσαν τον σκελετό της φίλιας βάσης πυρών, αυτή τη φορά, εκτελώντας, αναλόγως του εδάφους και της απόστασης άμεση ή έμμεση βολή. Επίσης τα πολυβόλα μπορούσαν να εκτελούν βολές παρενοχλήσεως του αντιπάλου στα όρια του βεληνεκούς τους.