Οι έσχατοι Κροάτες του Χίτλερ… Η “Μπλε” μεραρχία και οι παρτιζάνοι

Η Κροατία ήταν ένα κράτος δορυφόρος Ιταλών και Γερμανών που δημιουργήθηκε μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τον Απρίλιο του 1941. Ο φασίστας φονιάς επικεφαλής του Άντε Πάβελιτς διέταξε την συγκρότηση κροατικών ενόπλων δυνάμεων προς ενίσχυση των αξονικών του συμμάχων και επικυρίαρχων. Η τελευταία κροατική Μεραρχία Πεζικού (ΜΠ) που συγκροτήθηκε ήταν η 392η. Η μεραρχία άρχισε να συγκροτείται στις 17 Αυγούστου 1943 και έφερε την επωνυμία «η Μπλε».

Συγκρότηση, οργάνωση και… φυγή

Διοικητής της ήταν ο υποστράτηγος Γιόχαν Μικλ, βετεράνος αξιωματικός του Αυστροουγγρικού Στρατού κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και πάλι οι περισσότεροι αξιωματικοί και οι υπαξιωματικοί ήταν Γερμανοί. Συνολικά στη μεραρχία εντάχθηκαν 3.500 Γερμανοί και 8.500 Κροάτες, προερχόμενοι κυρίως από την εθνοφρουρά. Η μεραρχία διέθετε δύο συντάγματα πεζικού («γρεναδιέρων»), το 846ο και το 847ο, τάγμα αναγνώρισης, τάγμα κυνηγών αρμάτων, μηχανικού, διαβιβάσεων και υπηρεσίες, καθώς και το 392ο Σύνταγμα Πυροβολικού.

Η εκπαίδευση διήρκεσε μέχρι τον Δεκέμβριο του 1943 και στις αρχές του 1944 η μεραρχία συγκεντρώθηκε στο Ζάγκρεμπ και το Κάρλοβατς και κατόπιν αναπτύχθηκε από τις δαλματικές ακτές της Σλοβενίας, μέχρι την πόλη Κνιν στην κροατική ενδοχώρα. Η μεραρχία εντάχθηκε στο γερμανικό XV Ορεινό Σώμα Στρατού (ΣΣ), έχοντας αρχικά τη έδρα της στο Κάρλοβατς. Φοβούμενη απόβαση των Συμμάχων στις δαλματικές ακτές, η γερμανική διοίκηση ανέθεσε στη μεραρχία τη φρούρηση των ακτών στην περιοχή από τη Ριέκα μέχρι το Κάρλομπαγκ, επί μετώπου 60 χλμ. χωρίς να την απαλλάξουν από το καθήκον κάλυψης της ζωτικής οδικής αρτηρίας Κάρλοβατς – Σένι, ούτε της αποστολής κάλυψης της σιδηροδρομικής γραμμής Ζάγκρεμπ – Κάρλοβατς.

Είναι ευνόητο ότι ακόμα κι αν η μεραρχία διέθετε στρατιώτες υπερανθρώπους δεν ήταν δυνατό να εκτελέσει όλες αυτές τις αποστολές ταυτόχρονα με τα επτά τάγματα πεζικού της σε μια περιοχή που έβριθε παρτιζάνων. Στις 13 Ιανουαρίου 1944 το 847ο Σύνταγμα Γρεναδιέρων (ΣΓρ) κινήθηκε προς το Όγκουλιν με σκοπό να άρει την πολιορκία της εκεί φρουράς. Ωστόσο έναντι των εμπειροπόλεμων παρτιζάνων οι Κροάτες εθνοφρουροί που κυρίως επάνδρωναν τη μεραρχία δεν είχαν τύχη. Με την πρώτη κρούση οι Κροάτες πανικοβλήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή αφήνοντας μόνους τους Γερμανούς να μάχονται.

Οι απώλειες των Γερμανών υπήρξαν ιδιαίτερα σοβαρές και οι περισσότεροι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί του συντάγματος σκοτώθηκαν ή τραυματίσθηκαν. Μετά από σύντομη αναδιοργάνωση έγινε νέα απόπειρα και τελικά η πολιορκία του Όγκουλιν ήρθη στις 16 Ιανουαρίου 1944. Συνεχίζοντας τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις η μεραρχία αποκατέστησε τη φήμη της επικρατώντας της έμπειρης 13ης Μεραρχίας Εφόδου του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΓΛΑΣ) και κυριεύοντας αποθήκες πυρομαχικών και εφοδίων.

Συγκρούσεις με τους παρτιζάνους

Μετά την επιτυχία αυτό το 846ο ΣΓρ διατέθηκε για την ασφάλεια των γραμμών συγκοινωνιών της μεραρχίας, ενώ το 847ο ΣΓρ, μαζί με το πυροβολικό και τους σκαπανείς, αναπτύχθηκε στην ακτογραμμή εν αναμονή συμμαχικής απόβασης που δεν έγινε ποτέ. Οι παρτιζάνοι παρενοχλούσαν συνεχώς τη μεραρχία και κυρίως το 846ο ΣΓρ, οι θέσεις του οποίου έγινα στόχος και συμμαχικών αεροπορικών βομβαρδισμών εξ Ιταλίας.

Στα τέλη Φεβρουαρίου το 847ο ΣΓρ μαζί με ένα τάγμα Ούστασι επιχείρησε να εκκαθαρίσει την περιοχή νότια του Όγκουλιν, αλλά λόγο του χιονιού και της αποκοπής της γραμμής συγκοινωνιών του από τους παρτιζάνους υποχρεώθηκε να υποχωρήσει, υφιστάμενο απώλειες. Τον Μάρτιο το 847ο ΣΓρ κατάλαβε τα δαλματικά νησιά Ραμπ και Παγκ, χωρίς αντίσταση, καθώς οι παρτιζάνοι είχαν αποχωρήσει. Την ίδια περίοδο το 846ο ΣΓρ, μαζί με τμήματα εθνοφρουράς, επιχειρούσε στην περιοχή της κοιλάδας του ποταμού Γκάσκα. Η μεραρχία κατόρθωσε να ελέγξει την περιοχή ευθύνης της, αποκρούοντας και επίθεση των παρτιζάνων κατά του Ότοκατς.

Στα μέσα Απριλίου ο αντιστράτηγος, πλέον, Μικλ, διέταξε την εκτέλεση μεγάλης κλίμακας επιχείρησης κατά της 13ης Μεραρχίας Εφόδου του ΓΛΑΣ. Την επίθεση ανέλαβε το 846ο ΣΓρ, ενισχυμένο με τμήματα του 847ου και το σύνολο του μεραρχιακού πυροβολικού, καθώς και ένα τάγμα αντιαεροπορικών. Οι παρτιζάνοι είχαν μετατρέψει το χωριό Ντρεζνίτσα σε κέντρο εφοδιασμού. Εκεί είχαν αποθηκεύσει και μεγάλο αριθμό ιταλικών όπλων που είχαν περιέλθει στην κατοχή τους μετά την συνθηκολόγηση του αδύναμου εταίρου του Άξονα.

Η επιχείρηση διήρκεσε δύο εβδομάδες και ήταν επιτυχής. Μόνο ο ελαφρύς οπλισμός που κυριεύθηκε αρκούσε για τον εξοπλισμό δύο μεραρχιών! Επίσης κυριεύθηκαν 30 τόνοι πυρομαχικών ελαφρών όπλων και 15 τόνοι οβίδων πυροβολικού. Οι παρτιζάνοι απάντησαν με επίθεση της 35ης Μεραρχίας του ΓΛΑΣ που σημείωσε σχετική επιτυχία. Ο Μικλ σύντομα αντεπιτέθηκε, αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν σημαντικά. Στο μεταξύ η μεραρχία ενισχύθηκε με 500 Γερμανούς και σχημάτισε και ένα έμπεδο τάγμα.

Το τέλος

Μετά την κατάληψη του Κνιν από τους παρτιζάνους η μεραρχία χρησιμοποιήθηκε από τη γερμανική διοίκηση, τον Ιανουάριο του 1945, για την επάνδρωση της αμυντικής γραμμής Ότοκατς – Μπίχατς. Ωστόσο η γραμμή αυτή δεν μπορούσε να κρατηθεί καθώς ο Τίτο είχε συγκεντρώσει απέναντι την 4η Στρατιά του και από τις αρχές της άνοιξης πίεζε ισχυρά. Στις αρχές Απριλίου του 1945 η 392η ΜΠ άρχισε να υποχωρεί δυτικά πιεζόμενη από τους αντιπάλους της, φτάνοντας, στα μέσα του μήνα, στην περιοχή της Ριέκα. Κατά τη διάρκεια της υποχώρησης, στις 9 Απριλίου, η μεραρχία έχασε τον διοικητή της, ο οποίος πυροβολήθηκε στο κεφάλι και εξέπνευσε την επομένη.

Στις 24 Απριλίου η γερμανική διοίκηση αποφάσισε τον αφοπλισμό και την απομάκρυνση όλων των Κροατών της μεραρχίας. Μόνο ελάχιστοι, έμπιστοι παρέμειναν στις φθίνουσες τάξεις της. Κατόπιν ο όγκος της μεραρχίας παραδόθηκε στις δυνάμεις του Τίτο. Αρκετοί από τους Κροάτες που αποστρατεύτηκαν, γνωρίζοντας την τύχη που τους ανέμενε από τους παρτιζάνους, εντάχθηκαν στον Κροατικό Στρατό που πλέον ανήκε στις δυνάμεις των Τσέτνικ. Τελικά οι άνδρες αυτοί υποχώρησαν στην Ιταλία και παραδόθηκαν στους Βρετανούς. Ότι είχε απομείνει από τη μεραρχία παραδόθηκε, στις 7 Μαΐου, στον ΓΛΑΣ.