“Γαλάζια Μεραρχία”: Ισπανοί εθελοντές κατά ολόκληρης σοβιετικής στρατιάς (vid.)

Αν και η Ισπανία παρέμεινε ουδέτερη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Φράνκο και λόγω της βοήθειας που είχε λάβει από τον Χίτλερ κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο, επέτρεψε τη στρατολόγηση εθελοντών για λογαριασμό του γερμανικού στρατού με την προοπτική να πολεμήσουν, αυστηρά, στο Ανατολικό Μέτωπο κατά των Μπολσεβίκων.

Ο Χίτλερ ενέκρινε την χρησιμοποίηση Ισπανών εθελοντών. Ο Φράνκο σκόπευε να συγκροτήσει μια ταξιαρχία δυνάμεως 4.000 ανδρών, αλλά σύντομα παρουσιάστηκαν τόσο πολλοί εθελοντές που συγκροτήθηκε μια πλήρης μεραρχία δυνάμεως 18.000 ανδρών.

Συγκέντρωση και συγκρότηση

Οι μισοί αξιωματικοί και υπαξιωματικοί ανήκαν στο ισπανικό στρατό και είχαν πολεμική εμπειρία. Πολλοί εθελοντές ήταν μέλη του εθνικιστικού κόμματος της Ισπανικής Φάλαγγας. Άλλοι ήταν πρώην μαχητές των δημοκρατικών, ή συγγενείς δημοκρατικών που έψαχναν τρόπο να «εξαγνιστούν». Επίσης μικρός αριθμός εθελοντών ήταν Πορτογάλοι.

Διοικητής της μεραρχίας που ονομάστηκε «Γαλάζια» λόγω των γαλάζιων πουκαμίσων της «Φάλαγγας» που φορούσαν, τέθηκε ο στρατηγός Αυγουστίνος Μούνιοθ Γράντες. Οι Ισπανοί εθελοντές άρχισαν να φτάνουν στη Γερμανία στα μέσα Ιουλίου 1941. Η μεραρχία τους απέκτησε τον αριθμό 250 στη διάταξη μάχης του γερμανικού στρατού.

Η μεραρχία διέθετε αρχικά τέσσερα συντάγματα πεζικού, αλλά σύντομα οργανώθηκε όπως η τυπική γερμανική μεραρχία της εποχής με τρία συντάγματα πεζικού (262ο, 263ο και 269ο), ένα τάγμα εφόδου, σύνταγμα πυροβολικού των τεσσάρων μοιρών, αντιαρματικό τάγμα, επιλαρχία αναγνώρισης, τάγμα μηχανικού, τάγμα διαβιβάσεων, τάγμα αναπληρώσων και υπηρεσίες.

Στο μέτωπο

Η 250η Μεραρχία Πεζικού (ΜΠ) διατέθηκε στην Ομάδα Στρατιών (ΟΚ) Κέντρο αρχικά, αλλά κατόπιν τέθηκε υπό την ΟΣ Βορράς και στάλθηκε στο μέτωπο του Λένινγκραντ, ενταγμένη στη γερμανική 16η Στρατιά. Η 250η ΜΠ αναπτύχθηκε στην περιοχή του ποταμού Βολκόφ στην περιοχή της λίμνης Ίλμεν, καλύπτοντας 50 χλμ. μετώπου.

Αργότερα μεταφέρθηκε νότια του ποταμού Νέβα συμμετέχοντας στον αποκλεισμό του Λένινγκραντ. Στο διάστημα αυτό τη διοίκησή της ανέλαβε ο στρατηγός Εμίλιο Εστεμπάν Ινφάντε. Η μεραρχία λόγω των μαχών και των καιρικών συνθηκών είχε απομείνει σκιά του εαυτού της διαθέτοντας μόλις 5.900 άνδρες.

Η μάχη του Κράσνι Μπορ

Στις 10 Φεβρουαρίου η σοβιετική 55η Στρατιά επιτέθηκε κατά των ισπανικών θέσεων με σκοπό να διασπάσει την πολιορκία του Λένινγκραντ. Τουλάχιστον 1.000 πυροβόλα, ρουκετοβόλα και όλμοι ανέσκαψαν τις θέσεις της 250ης ΜΠ. Ύστερα από σφοδρό βομβαρδισμό δύο ωρών τρεις σοβιετικές μεραρχίες τυφεκιοφόρων, ενισχυμένες από άρματα μάχης εξόρμησαν.

Οι Ισπανοί αντιμετωπίζοντας σχεδόν επταπλάσιες δυνάμεις πολέμησαν σε πολλές περιπτώσεις μέχρι θανάτου καθώς δεν μπορούσαν, ούτως ή άλλως να υποχωρήσουν, λόγω του σοβιετικού φραγμού. Οι Σοβιετικοί διέσπασαν το μέτωπο των Ισπανών όμως στο χωριό Κρόσνι Μπορ ένας ισπανικός λόχος απέκρουσε όλες τις σοβιετικές επιθέσεις, οχυρωμένος στον σιδηροδρομικό σταθμό, αν και είχε απομείνει με 40 άνδρες.

Οι Ισπανοί κυκλώθηκαν παντού αλλά δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα αποφασισμένοι να πεθάνουν πολεμώντας. Ισπανοί σκαπανείς, πυροβολητές και βοηθητικοί πολεμούσαν όλοι ως πεζικό απεγνωσμένα κρατώντας το ανατολικό τμήμα του χωριού παρά τις σοβιετικές επιθέσεις. Οι Σοβιετικοί έπληξαν με άρματα ακόμα και νοσοκομειακές άμαξες των Ισπανών αλλά σύντομα οι τελευταίοι απάντησαν με βόμβες μολότοφ πυρπολώντας πολλά σοβιετικά τεθωρακισμένα.

Το απόγευμα η μάχη συνεχιζόταν άγρια με τους ακατάβλητους Ισπανούς να αντέχουν. Με την ενίσχυση γερμανικών τμημάτων οι Ισπανοί κατάφεραν να υποχωρήσουν στην τοποθεσία του ποταμού Ιζόρα, δυτικά του χωριού. Εκεί αντιμετώπισαν όλες τις σοβιετικές επιθέσεις. Τελικά η επίθεση της σοβιετικής 72ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων (ΜΤ) υποχρέωσε τους Ισπανούς σε νέα μικρή υποχώρηση. Η 72η ΜΤ όμως έχασε στην εν λόγω συμπλοκή το 70% της δύναμής της από τους φανατισμένους Ισπανούς που επίσης υπέστησαν βαριές απώλειες.

Η μάχη συνεχίστηκε και την επομένη με τους Σοβιετικούς να εκκαθαρίζουν τις τελευταίες ισπανικές αντιστάσεις στο χωριό. Όμως η σοβιετική 55η Στρατιά είχε ήδη απώλειες της τάξης του 35%. Την επομένη οι Ισπανοί εξαπέλυσαν μικρής κλίμακας αντεπίθεση. Στις 13 Φεβρουαρίου η 55η Στρατιά εξαπέλυσε την τελική της επίθεση με την συνδρομή της σοβιετικής 67ης Στρατιάς.

Ωστόσο οι σοβιετικές επιθέσεις αποκρούστηκαν με μεγάλες για τους επιτιθέμενους απώλειες. Η σοβιετική Επιχείρηση «Πολικός Αστήρ» είχε αποτύχει χάρη και στην φανατική αντίσταση των Ισπανών. Στις 15 Φεβρουαρίου η 250η ΜΠ ανέφερε απώλειες 3.945 νεκρών, τραυματιών και εξαφανισθέντων συνεπεία της μάχης. Ωστόσο σε αντιστάθμισμα είχε σκοτώσει 11.000 Σοβιετικούς.

Διάλυση

Συνολικά στις τάξεις της 250ης ΜΠ υπηρέτησαν πάνω από 45.000 Ισπανοί. Μετά όμως τις βαρύτατες απώλειες στη μάχη του Κράσνι Μπορ και τις έντονες πιέσεις των δυτικών Συμμάχων προς το καθεστώς Φράνκο η Μαδρίτη αποφάσισε να αποσύρει τη μεραρχία. Μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις με τους Γερμανούς η μεραρχία αποσύρθηκε τον Οκτώβριο του 1943. Περίπου 3.000 άνδρες όμως παρέμειναν, εκούσια, σε γερμανική υπηρεσία και πολέμησαν ως και τη μάχη του Βερολίνου.