ΤΑΓΜΑ – ΣΥΝΤΑΓΜΑ του Ελληνικού Στρατού το 1940… Οργάνωση, τακτικές

Το Τάγμα αποτελεί αυτοτελές συγκρότημα μάχης ικανό να αναλαμβάνει και να εκτελεί μια αποστολή με τα δικά του μόνο μέσα. Αυτό αναφέρει ο σχετικός ορισμός. Όμως στον Ελληνικό Στρατό του 1940 αυτό δεν ίσχυε διότι τα τάγματα πεζικού στερούντο όλμων και αντιαρματικών μέσων.

Το τάγμα παρέτασσε μια ομάδα διοίκησης, τρεις λόχους πεζικού, έναν λόχο πολυβόλων και μεταγωγικά μάχης. Από βαριά όπλα διέθετε 12 πολυβόλα και 36 οπλοπολυβόλα. Το τάγματα διέθετε ως στοιχείο ελιγμού τους τρεις λόχους του και ως στοιχείο πυρός τον λόχο πολυβόλων του.

Η ομάδα διοίκησης αποτελείτο από γραφείς, ιατρό, παρατηρητές, διαβιβαστές και αγγελιοφόρους. Διοικείτο από ανθυπασπιστή ή ανθυπολοχαγό. Βοηθός του ταγματάρχη ήταν ο λοχαγός επιτελής του τάγματος. Κάθε λόχος παρέτασσε τέσσερις διμοιρίες και λάθε διμοιρία τρεις ομάδες μάχης.

Ο διοικητής του τάγματος ήταν σε θέση να ενεργήσει επί δύο ή τριών παράλληλων, συγκλίνουσες, ή αποκλίνουσες κατευθύνσεις και αναλόγως του εδάφους και τις ισχύος της αντίπαλης τοποθεσίας μπορούσε να προσαρμόσει την ενέργεια των λόχων του παρέχοντάς τους άμεση υποστήριξη με τον λόχο πολυβόλων. Η θεωρητική δύναμη του τάγματος ξεπερνούσε τους 900 άνδρες. 

Κατά τον Δαβάκη ο διοικητής του τάγματος «είναι ο αληθής διευθυντής της ορχήστρας των οργάνων των συμμετεχόντων εις τον αγώνα των μονάδων πεζικού, τα οποία διευθύνει αναλόγως του επιζητούμενου έργου…Καθίσταται ούτως ο αληθής συνδυαστής του πυρός και της κινήσεως, ο πραγματικός ηγήτωρ του Πεζικού».

Ο επικεφαλής του τάγματος όφειλε να είναι αυτός που διοικεί, αλλά και εμψυχώνει τους αξιωματικούς και τους άνδρες του. Ειδικά σε αγώνα επί ευρέως μετώπου, μεγαλύτερου των 2 χλμ. που θεωρείτο το μέγιστο δυνατό που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, μπορούσε να καλύψει ένα τάγμα πεζικού, κατά την άμυνα, ο ρόλος του επικεφαλής του τάγματος ήταν εξαιρετικά σημαντικός καθώς πολλάκις τα ελληνικά τάγματα κλήθηκαν να δράσουν ανεξάρτητα, πέραν της επίβλεψης αλλά και της υποστήριξης του οικείου συντάγματος, με κακούς συνδέσμους και δυσκολίες ανεφοδιασμού.

Βάσει της ορολογίας της εποχής η μεραρχία κάλυπτε έναν «τομέα» μετώπου, το σύνταγμα κάλυπτε έναν «υποτομέα», το τάγμα κάλυπτε μια «λωρίδα» μετώπου και έκαστος λόχος μια «υπολωρίδα».

Το τάγμα πεζικού αναλόγως της τακτικής κατάστασης αναπτυσσόταν σε σχηματισμό τριγώνου, με έναν λόχο εμπρός, ή σε σχηματισμός ανεστραμμένου τριγώνου, με δύο λόχους εμπρός και έναν σε εφεδρεία. Φυσικά αν η κατάσταση το επέβαλε μπορούσε να αναπτύξει το σύνολο των λόχων του στην πρώτη γραμμή, τηρώντας όμως πάντα μια μικρή έστω εφεδρεία δυνάμεως τουλάχιστον ουλαμού πεζικού – δύο διμοιρίες.

Πέραν των ταγμάτων πεζικού ο Ελληνικός Στρατός το 1940-41 παρέταξε και αριθμό ταγμάτων πολυβόλων. Τα τάγματα αυτά διακρίνονταν σε τάγματα πολυβόλων Θέσης και τάγματα πολυβόλων Κινήσεως με δύο ή τρεις λόχους πολυβόλων και έναν λόχο τυφεκιοφόρων.

Το σύνταγμα

Το σύνταγμα πεζικού διοικείτο από συνταγματάρχη ή αντισυνταγματάρχη και διέθετε επιτελείο, λόχο διοικήσεως, τρία τάγματα, λόχο μηχανημάτων και μεταγωγικά σώματος. Το επιτελείο του συντάγματος διοικείτο από αντισυνταγματάρχη ή ταγματάρχη. Σε αυτό ανήκαν ο υπασπιστής του συντάγματος, αξιωματικός σύνδεσμος με την οικεία μεραρχία και ο αρχίατρος του συντάγματος.

Ο λόχος διοικήσεως διέθετε διμοιρία διοίκησης διμοιρία συνδέσμων και διαβιβάσεων, διμοιρία εφίππων ανιχνευτών, διμοιρία Μηχανικού (σκαπανέων), στοιχεία Υγειονομικού και μεταγωγικά μάχης. Η διμοιρία διοίκησης περιελάμβανε τους γραφείς, τους ιπποκόμους, τους διαβιβαστές και τον σημαιοφόρο του συντάγματος.

Η διμοιρία διαβιβάσεων διέθετε μια ομάδα ραδιοτηλεγραφητών, ομάδα τηλεφωνητών, ομάδα οπτικού τηλέγραφου και ομάδα παρατηρητών. Η διμοιρία εφίππων ανιχνευτών διοικείτο από υπαξιωματικό και ισοδυναμούσε με ουλαμό ιππικού. Η διμοιρία Μηχανικού διέθετε μια ομάδα κατασκευών, μια ομάδα καταστροφών και μεταγωγικά μάχης.

Ο λόχος μηχανημάτων του ελληνικού συντάγματος πεζικού διέθετε μια διμοιρία με δύο ορειβατικά πυροβόλα των 65mm, μια διμοιρία όλμων, με τέσσερις σωλήνες των 81mm και τα ανάλογα μεταγωγικά. Όσον αφορά τα αυτόματα όπλα το σύνταγμα διέθετε 36 πολυβόλα και 108 οπλοπολυβόλα και επίσης διέθετε 144 βομβιδοβόλα τυφέκια. Κάθε σύνταγμα πεζικού είχε δύναμη 3.200 ανδρών και 777 κτηνών.

Το σύνταγμα είχε ως στοιχείο ελιγμού τα τρία τα τάγματα. Το κλιμάκιο υποστήριξής του με τους τέσσερις μόλις όλμους και τα δύο ελαφρά πυροβόλα ήταν πολύ πτωχό σε σχέση με τα αντίστοιχα άλλων στρατών της εποχής.

Τα ιταλικά συντάγματα πεζικού διέθεταν τρία επίσης τάγματα πεζικού και λόχο βαρέων όπλων. Ο δε ομαδικός τους οπλισμός σύγκειτο από έξι όλμους των 81mm όμοιους με τους ελληνικούς, 54 ελαφρούς όλμους Brixia των 45 mm, 24 πολυβόλα και 108 οπλοπολυβόλα.

Ο Ελληνικός Στρατός παρέτασσε το 1940 56 συντάγματα πεζικού, τέσσερα τάγματα πολυβόλων κινήσεως με 36 πολυβόλα έκαστο, 1 τάγμα πολυβόλων κινήσεων με 24 πολυβόλα και τέσσερα τάγματα πολυβόλων θέσεως με 24 πολυβόλα έκαστο. Τα 2/39, 3/40 και 5/42 ήταν συντάγματα Ευζώνων.