Βιετνάμ – Μάχη Κε Σαν: Οι Πεζοναύτες αντέχουν, η αεροπορία συντρίβει (vid.)

Η βάση του Κε Σαν βρισκόταν στο βορειοδυτικό Βιετνάμ, σε απόσταση 10 χλμ. από τα σύνορα με το Λάος. Η βάση, από το 1962 που δημιουργήθηκε, αποτέλεσε αγκάθι στον διάδρομο Χο Τσι Μινχ. Εκεί εγκαταστάθηκαν Αμερικανοί σύμβουλοι των ειδικών δυνάμεων και νοτιοβιετναμική φρουρά. Η βάση δεν είχε δεχθεί καμία επίθεση μέχρι τον Ιανουάριο του 1966, όταν και βομβαρδίσθηκε από το βορειοβιετναμικό πυροβολικό, με πενιχρά αποτελέσματα.

Ένα χρόνο αργότερα την φρούρηση της βάσης ανέλαβαν οι πεζοναύτες, οι οποίοι κατασκεύασαν και έναν αεροδιάδρομο, μήκους 1.200 μέτρων. Ωστόσο η βάση δεν ήταν εύκολο να προστατευθεί, εφόσον είχε δημιουργηθεί σε μια κοιλάδα, που γύρω της υπήρχαν πολλοί δασωμένοι λόφοι. Ακόμα και η προμήθεια νερού προερχόταν από ένα μικρό ποτάμι, που διέσχιζε τη βάση, αλλά ερχόταν από έδαφος ελεγχόμενο από τον εχθρό. Τους χειμερινούς μήνες ομίχλη κάλυπτε τη βάση, για πολλές ώρες της ημέρας, περιορίζοντας την ορατότητα.

Τον Δεκέμβριο του 1967 ο Αμερικανός αρχιστράτηγος στο Βιετνάμ Γουίλιαμ Γουεστμόρλαντ είχε αναπτύξει κοντά στη βάση νοτιοβιετναμικές δυνάμεις καθώς είχε πληροφορίες ότι επίκειται μεγάλη εχθρική επίθεση εναντίον της. Πίστευε ότι οι Βόρειοι σκόπευσαν να κάνουν το Κε Σαν το αμερικανικό Ντιέν Μπιέν Φου. Επρόκειτο για την επίθεση του Τετ. Οι Βόρειοι όμως δεν είχαν ως πρωταρχικό σκοπό την κατάληψη της βάσης.

Η εναντίον της επίθεση θα λειτουργούσε ως αντιπερισπασμός, με σκοπό την αγκίστρωση νοτιοβιετναμικών και αμερικανικών δυνάμεων. Μόνο μετά την καταστροφική τους ήττα έθεσαν την κατάληψη της βάσης ως κύριο αντικειμενικό σκοπό, ώστε να παρουσιάσουν μια νίκη.

Οι Βορειοβιετναμέζοι είχαν αρχίσει να λαμβάνουν θέσεις στους γύρω από τη βάση λόφους, από τα μέσα Δεκεμβρίου, εκμεταλλευόμενοι την ομίχλη. Έναν σχεδόν μήνα αργότερα, στις 20 Ιανουαρίου, ένας Βορειοβιετναμέζος αιχμάλωτος αποκάλυψε στους Αμερικάνους ότι επίκειτο μεγάλη επίθεση κατά της βάσης. Αμέσως η είδηση μεταδόθηκε στην Ουάσινγκτον, όπου ο πρόεδρος Τζόνσον διέταξε, κατόπιν επικοινωνίας με τονΓουστμόρλαντ, να παρθεί κάθε δυνατό μέτρο για να αποκρουστεί ο εχθρός.

Έφοδος

Ξημερώματα της 21ης Ιανουαρίου, η ομίχλη τύλιγε την μικρή κοιλάδα του Κε Σαν. Όλα ήταν γαλήνια. Ξαφνικά μια σφυρίχτρα ακούστηκε.Αμέσως ακολούθησαν φωνές, ιαχές. Με εφ’ όπλου λόγχη, ένας βορειοβιετναμικός λόχος επιτέθηκε σε ένα από τα δεκάδες, εγκατεστημένα περιμετρικά της βάσης, φυλάκια. Οι πεζοναύτες που αποτελούσαν τη φρουρά αγωνίστηκαν γενναία και απέκρουσαν την επίθεση.

Λίγες στιγμές μετά όμως οι γύρω λόφοι άστραψαν. Δεκάδες βλήματα πυροβολικού και όλμων διέγραψαν τις τροχιές τους στον αέρα και κατέληξαν στον αεροδιάδρομο και στην κύρια αποθήκη πυρομαχικών της βάσης. Ο αεροδιάδρομος τέθηκε εκτός λειτουργίας, καθώς τα αλουμινένια του πλαίσια διαλύθηκαν. Παράλληλα 1.340 τόνοι πυρομαχικών τινάχθηκαν στον αέρα, δημιουργώντας ένα μικρό ηφαίστειο, εκεί που άλλοτε ήταν η αποθήκη των πυρομαχικών.

Τότε μόνο η φρουρά, το 26ο Σύνταγμα Πεζοναυτών, κατάλαβε τι συνέβαινε. Ο συνταγματάρχης Τζον Πάντλεϊ και οι 3.500άνδρες του αιφνιδιάστηκαν, όχι από την επίθεση, αλλά από την ένταση και την πυκνότητα των πυρών. Αμέσως οι πεζοναύτες επάνδρωσαν τις θέσεις μάχης τους και οι χιλιάδες άμαχοι Βιετναμέζοι, που ζούσαν και εργάζονταν στον χώρο της βάσης, απομακρύνθηκαν με ελικόπτερα.

Το τμήμα του μηχανικού των πεζοναυτών – οι περίφημοι Sea Bees – άρχισαν άμεσα να εργάζονται για την επισκευή του διαδρόμου προσγείωσης, παράτα εχθρικά πυρά, εφόσον ο διάδρομος ήταν η μοναδική αρτηρία που θα μπορούσε να κρατήσει στη ζωή τη βάση. Ένα τμήμα του διαδρόμου επισκευάσθηκε και τα μικρά C-123 Provider κατόρθωσαν να προσγειωθούν, ήδη από την επομένη ημέρα, μεταφέροντας 3.630 κιλά πυρομαχικών.

Συνεχείς επιθέσεις και τακτικές κινήσεις

Μέχρι το βράδυ της 22ας Ιανουαρίου είχαν φτάσει αεροπορικώς στη βάση 116 τόνοι πυρομαχικών, γεγονός ενδεικτικό της ικανότητας και της αποφασιστικότητας τόσο των σκαπανέων των πεζοναυτών, όσο και των χειριστών των μεταγωγικών. Παράλληλα στη βάση αφίχθη ένα ακόμα τάγμα πεζοναυτών – το 1ο του 9ου Συντάγματος – και μαζί του αφίχθη ο συνταγματάρχης Ντέιβιντ Λόουντς, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση. Εκείνητη στιγμή, είχε υπό τις διαταγές του, 4 πλήρη τάγματα πεζοναυτών και μια μοίρα πυροβολικού. Στις 26 Ιανουαρίου στη βάση αφίχθη και το 37οΤάγμα Rangers του Νοτιοβιετναμικού Στρατού.

Πριν εξαπολύσουν την επίθεση τους οι Βορειοβιετναμέζοι είχαν φροντίσει να περικυκλώσουν και να αποκλείσουν τη βάση. Οι Αμερικάνοι είχαν τοποθετήσει ηλεκτρονικούς ανιχνευτές δονήσεων γύρω από τη βάση, οι οποίοι εντόπιζαν τις δονήσεις του εδάφους που προκαλούνταν από τις εχθρικές εφοδιοπομπές. Δεν είχαν προλάβει όμως να θέσουν το όλο σύστημα σε λειτουργία, πριν ξεκινήσει η μάχη.

Αποφάσισαν όμως να τοποθετήσουν 250 από τους συγκεκριμένους αισθητήρες, κοντά στη βάση, ως συσκευές έγκαιρης προειδοποίησης για τη φρουρά. Επίσης τοποθετήθηκαν ακουστικοί αισθητήρες στα δέντρα. Χάρις στις συσκευές αυτές οι Αμερικάνοι αντιλήφθηκαν έγκαιρα την πρόθεση των αντιπάλων τους να καταλάβουν έναν δεσπόζον της βάσης λόφο, το Ύψωμα 861 Α. Δεν πρόλαβαν, ή αμέλησαν να ενημερώσουν τους άνδρες που είχαν εγκατασταθεί αμυντικά στον λόφο.

Οι Βορειοβιετναμέζοι κινήθηκαν από το ύψωμα 881, νοτίως του 861. Η εχθρική δύναμη χωρίστηκε σε δύο τμήματα. Το πρώτο επιτέθηκε στους υπερασπιστές του 861 αιφνιδιαστικά. Οι Αμερικάνοι, πανικόβλητοι εγκατέλειψαν τις θέσεις τους. Ευτυχώς για αυτούς, ο επικεφαλής τους, ο υπολοχαγός Ντόναλντ Σάνλεϋ, κατόρθωσε να τους ανασυγκροτήσει και να αντεπιτεθεί!

Ακολούθησε μια από τις χειρότερες μάχες σώμα που έχουν δοθεί. Οι λιγοστοί Αμερικάνοι πολέμησαν ηρωικά, με χειροβομβίδες, με τους υποκόπανους των όπλων τους, με μαχαίρια, με γροθιές. Επί μισή ώρα πεζοναύτες και Βορειοβιετναμέζοι είχαν σφιχταγκαλιαστεί σε έναν θανάσιμο εναγκαλισμό. Σε μια περίπτωση ένας πεζοναύτης και ένας Βορειοβιετναμέζος πάλευαν με τα μαχαίρια, ανάμεσα στις εκατέρωθεν ριπές των όπλων. Ο πεζοναύτης και ο αντίπαλός τους δέχθηκαν δεκάδες βολίδες. Ευτυχώς για αυτόν, ο Αμερικανός φορούσε αλεξίσφαιρο γιλέκο και επέζησε. Ο αντίπαλός του σκοτώθηκε ακαριάια.

Μέσα σε τέτοιες συνθήκες και οι δύο παρατάξεις πυροβολούσαν ότι κινείτο. Τελικά οι Αμερικάνοι άντεξαν και οι Βόρειοι υποχώρησαν,μόνο και μόνο για να πέσουν μέσα στη ζώνη πυρός του αμερικανικού πυροβολικού και να αποδεκατιστούν. Την ίδια τύχη είχε και το άλλο εχθρικό απόσπασμα που, πριν την επίθεση στον λόφο, είχε αποσπαστεί από την κύρια δύναμη.

Στο μεταξύ εκδηλώθηκε σε όλο το Νότιο Βιετνάμ η επίθεση του Τετ και οι Βορειοβιετναμέζοι πίεσαν ακόμα περισσότερο το Κε Σαν και τις παρακείμενες βάσεις. Μια από αυτές ήταν η βάση του Λανγκ Βέι, στην οποία στάθμευαν 24 Αμερικάνοι «πρασινοσκούφηδες» και 900 Μοντανιάρ (φυλή ορεσίβιων του Βιτνάμ, σύμμαχοι των Αμερικανων). Η βάση δέχθηκε την επίθεση πολύ ισχυρών βορειοβιετναμικών δυνάμεων, με την υποστήριξη και 10 ελαφρών αρμάτων ΡΤ-76.

Παρόλα αυτά η επίθεση αποκρούστηκε από τα ΠΑΟ 106 χλστ. που διέθεταν οι αμυνόμενοι. Σε λίγο άλλωστε ήρθε η αεροπορία και η καταστροφή για την επιτιθέμενη δύναμη. Οι Βόρειοι όμως επέμειναν και με την έλευση της νύκτας εξαπέλυσαν γενική επίθεση και κατέλαβαν την βάση, εξοντώνοντας τη φρουρά, εκτός από 13 πρασινοσκούφηδες και 60 Μοντανιάρ που κατόρθωσαν να ξεφύγουν και να καταφύγουν στη βάση του Κε Σαν.

Η επιτυχία αυτή «άνοιξε την όρεξη» των Βορειοβιετναμέζων, οι οποίοι την επομένη επιτέθηκαν με σφοδρότητα κατά των θέσεων του 1ου Τάγματος του 9ου Συντάγματος Πεζοναυτών, στο Κε Σαν. Η επίθεση διεξήχθη με μεγάλη ορμή και φανατισμό. Ένας λόχος πεζοναυτών, βαλλόμενος από σφοδρά πυρά όλμων και πυροβολικού, κατέρρευσε, αφήνοντας κενό στην αμερικανική διάταξη.

Ευτυχώς για τους Αμερικάνους ο λοχαγός Ράντκλιφ ανέλαβε πρωτοβουλία και εκτόξευσε άμεση αντεπίθεση, υπό την κάλυψη πυρών αρμάτων Μ-48. οι επιτιθέμενοι ανατράπηκαν από το απροσδόκητο αυτό πλήγμα και τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας περί τους 150 νεκρούς. Η αμερικανική γραμμή αποκαταστάθηκε.

Υπόνομοι και πολιορκία αλά Μεσαίωνα

Ωστόσο η κατάσταση ήταν σοβαρή. Οι Βορειοβιετναμέζοι είχαν γεμίσει τις γύρω πλαγιές με αντιαεροπορικά πυροβόλα, επιχειρώντας να κόψουν τον ομφάλιο λώρο που κρατούσε τη βάση εν ζωή. Με μεγάλες απώλειες πάντως τα αμερικανικά μεταφορικά αεροσκάφη και ελικόπτερα συνέχισαν να ανεφοδιάζουν τη φρουρά.

Στο μεταξύ οι Βόρειοι συνέχισαν την πολιορκία, με πιο…παραδοσιακά μέσα. Σαν να είχε γυρίσει ο χρόνος πίσω στην άλωση της Κωνσταντινούπολης, οι Βιετναμέζοι άρχισαν να ανοίγουν στοές και υπονόμους γύρω από τις αμερικανικές θέσεις. Χάρις όμως στους ειδικούς αισθητήρες δονήσεων, οι Αμερικάνοι εξάλειψαν τη απειλή, βομβαρδίζοντας την περιοχή που γινόταν η εκσκαφή του υπονόμου, θάβοντας στο χώμα τους αντιπάλους σκαπανείς.

Τότε οι Βόρειοι άλλαξαν μέθοδο – άλλωστε ο Γκιάπ ήταν καθηγητής ιστορίας πριν γίνει στρατηγός – ακολουθώντας μια μέθοδο αλά Τριακονταετή πόλεμο (1618-48), τα πολιορκητικά χαρακώματα. Κάθε βράδυ εκατοντάδες Βορειοβιετναμέζοι άνοιγαν χαρακώματα, όλο και πιο κοντά στις αμερικανικές θέσεις. Οι Αμερικανοί αντέδρασαν στην νέα απειλή, γεμίζοντας το απειλούμενο έδαφος με εκρηκτικά με χρονοκαθυστέρηση, τα οποία ανατίναζαν, μόλις αντιλαμβάνονταν τον εχθρό.

Παράλληλα, κάθε βράδυ, διεξαγόταν ένας άγριος αγώνας περιπόλων, γύρω από την αμερικανική περίμετρο, στον οποίο σημαντικό ρόλο έπαιζαν οι ελεύθεροι σκοπευτές και των δύο πλευρών, με τους Αμερικάνους να κερδίζουν αυτή την ιδιότυπη μάχη στα σημεία. Σε μια περίπτωση ένας Βορειοβιετναμέζος σκοπευτής έπληξε 10 Αμερικανούς στρατιώτες.

Για κακή του τύχη, από στιγμιαία απροσεξία του, οι ακτίνες τους ήλιου ανακλάστηκαν στη τηλεσκοπική του διόπτρα, αποκαλύπτωντας τη θέση του στους Αμερικάνους, οι οποίοι τον εξαΰλωσαν, βάλλοντας εναντίον του με ΠΑΟ 106 χλστ. Στις 29 Φεβρουαρίου οι Βόρειοι εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας επίθεση.

Οι Αμερικάνοι όμως τους περίμεναν, χάρις στους ηλεκτρονικούς αισθητήρες που είχαν τοποθετήσει και είχαν ετοιμάσει μια άνευ προηγουμένου «επιτροπή υποδοχής», που περιελάμβανε, εκτός των όλμων και του πυροβολικού, τακτικά αεροσκάφη της αεροπορίας και του ναυτικού, αλλά ακόμα και Β-52, τα οποία από ύψος 8.000 μέτρων θα εξαπέλυαν 68 τόνους βομβών το καθένα!

Μέσα στη νύκτα οι Βόρειοι πλησίασαν στο αμερικανικό συρματόπλεγμα, όσο πιο αθόρυβα μπορούσαν. Τότε ξαφνικά άνοιξαν οι πύλες της κόλασης. Ένα τρελό πανδαιμόνιο ακολούθησε. Τα πρώτα φωτιστικά βλήματα του πυροβολικού μετέτρεψαν τη νύκτα σε μέρα. Κάθε αμερικανικό όπλο άνοιξε πυρ. Τα αεροσκάφη, ειδοποιημένα να πλήξουν προσυμφωνημένα σημεία – διαδρόμους, από όπου θα διοχετεύονταν τα εχθρικά επιθετικά κύματα – βοήθησε τα μέγιστα.

Οι Βορειοβιετναμέζοι κονιορτοποιήθηκαν, χωρίς ποτέ να καταλάβουν από που τους χτυπούσαν. Σε καμία περίπτωση δεν κατόρθωσαν να περάσουν τα αμερικανικά συρματοπλέγματα. Ήταν το τέλος. Οι Βόρειοι κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν να καταλάβουν το Κε Σαν, εφόσον οι Αμερικάνοι διέθεταν απόλυτη αεροπορική υπεροχή και τρομακτική ισχύ πυρός. Από την επόμενη μέρα άρχισαν να αποσύρουν δυνάμεις από το Κε Σαν.

Άλλωστε και η μεγάλη επίθεση του Τετ είχε αποτύχει παταγωδώς και μόνο στη Χουέ γίνονταν ακόμαμάχες. Ήταν λογικό λοιπόν να θελήσουν να περικόψουν τις άσκοπες απώλειες. Ωστόσο, επίσημα, η πολιορκία του Κε Σαν άρθηκε στις 14Απριλίου 1968, 77 ημέρες μετά την έναρξή της, όταν τμήματα των πολιορκημένων ενώθηκαν με τμήματα της 1ης Μεραρχίας Εναερίου Ιππικού, τα οποία είχαν αρχίσει από την 1η Απριλίου την απελευθερωτική τους επίθεση (επιχείρηση «Πήγασος»).

Αποτελέσματα – απώλειες

Η μάχη του Κε Σαν είχε στοιχίσει πολύ αίμα στους Βορείους, ειδικά σε συνδυασμό με την τραγική τους αποτυχία στην επίθεση Τετ. Τον κύριο ρόλο στην αμερικανική νίκη έπαιξε χωρίς αμφιβολία η αεροπορία. Στις 77 μέρες τις πολιορκίας ενεργήθηκαν περισσότερες από 24.000 εξόδους, εκ των οποίων 2.700 από τα Β-52. Μεταφέρθηκαν από αέρος στη βάση περισσότεροι από 12.400 τόνοι εφοδίων και πυρομαχικών και ρίχθηκαν κατά των Βορειοβιετναμέζων περισσότεροι από 100.000 τόνοι βομβών.

Οι απώλειες των Βορειοβιετναμέζων δεν είναι με ακρίβεια γνωστές. Οι Αμερικάνοι υπολόγισαν ότι στο Κε Σαν οι αντίπαλοί τους παρέτταξαν δύο πλήρεις μεραρχίες – περί τους 20.000 άνδρες, ενισχυμένους με αντιαεροπορικά και ελαφρά άρματα. Από τους άνδρες αυτούς τουλάχιστον οι μισοί σκοτώθηκαν ή τραυματίσθηκαν. Αντίθετα όμως με το Ντιέν Μπιέν Φου, που η θυσία χιλιάδων ανδρών απέδωσε, το Κε Σαν δεν έπεσε. Η σωτηρία του ήρθε από τον ουρανό. Εντελώς άδοξα πάντως, η βάση απλώς εγκαταλείφθηκε στις 23 Ιουνίου 1968.

Οι αμερικανικές απώλειες στη βάση έφτασαν τους 274 νεκρούς και περί τους 2.300 τραυματίες. Κατά τις δύο φάσεις της απελευθερωτικής επιχείρησης “Πήγασος” οι Αμερικανοί και οι Νοτιοβιετναμέζοι σύμμαχοί τους είχαν περί τους 1-1.200 νεκρούς και τετραπλάσιους τραυματίες.

Το αμερικανικό βαρύ πυροβολικό υποστηρίζει με πυρά τη βάση του Κε Σαν.